Ahiket
Èn årtike di Wikipedia.
L' ahiket, c' est on mot d' linwincieus ki mostere li shuvaedje, dins on mot u inte deus mots, di deus sons riprezintés pa des voyales u naziåles.
E rfondou walon, on n' a cåzu pont d' ahikets.
Dins les walons coinreces, end aveut cåzumint pont nerén sol walon do Levant, ni do Mitan ni do Coûtchant.
End aveut assez bén sol Basse Årdene.
Li ristopaedje des ahikets, c' est ene piceure foirt tipike do walon.
On ristope les ahikets avou ene dimeye cossoune (Y u W) u kécfeye avou on H prumrece.
Li ristopaedje di l' ahiket inte deus mots dene ene lete di beloyance.
- po + avour => po-z aveur; on + a => on-z a
Inte ene betchete (a-, di-) et on bodje ki cmince pa ene voyale, on-z a on ristitchî Z u on ristitchî N.
- betchete di- + bodje ôre" (bea arindjmint) => dizôrner
- betchete a- + bodje oder" => anoder
- betchete e- + bodje usteye => enustiyî
Mins padecô, on H prumrece.
- betchete a- + bodje francès "aise" (åjhe) => ahessî
On eploye eto timpesse les ristopaedje d' ahiket dins les noûmots do walon.
Pacô, gn a on ribetchfessaedje do R ki va avou :
Li ristopaedje d' èn ahiket, shucou d' on riscôpaedje moenne pacô a des noveas djivions.
Ådvins |
[candjî] Egzimpe d' ahiket e walon
[candjî] Rifondou walon
I dmane sacwants ahikets e rfondou walon :
[candjî] Walons coinreces
Dins les accints del Basse Årdene, gn a sovint des ahikets
- dj' é o.u frèd (dj' a yeu froed)
- il est droldumint a.essé (il est droldimint ahessî); nin a.euré
- go.urlî (gorlî, lidjwès gohèrlî)
[candjî] L' ahiket dins des ôtes lingaedjes
E francès, l' ahiket si mostere pacô pa on I-deus-ponts (ï) : * * Caïn.
Des ôtes côps, gn a rén :
- engluer
Gn a eto èn ahiket avou les mots fwait avou ene betchete et on bodje ki cmince pa ene shoflêye H.
- enhardi
[candjî] piersan
L' ahiket egzistêye eto e piersan. Il î est ristopé pa Y et W.Rahouca ?
[candjî] Hårdêye difoûtrinne
- L' ahiket e si ristopaedje (e francès, dins l' grosse croejhete da Hendschel)
