Binamêye Revolucion

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Li binamêye revolucion, u Revolucion lidjwesse, c' est ene revintreye el Principåté d' Lidje k' est l' prumire d' ene longue rîlêye.

Elle a cmincî li 18 d' awousse 1789. Les conseyîs del comene fourît pités a l' ouxh del Viyolete. Li peupe loma deus noveas borguimwaisses Fabry et Tchestret.

Li captinne Ransonnet, avou ene pougneye di sôdårds, s' a rindou mwaisse del citadele on-z a fwait ene croes so les reglumints k' el Prince Eveke aveut ponou et ki bouxhént les mestîs djus.

Li prince-eveke a siné l' acoird, e s' tchestea di Hesta.

Li binamêye revolucion a stî shuvowe d' on prumî radjocaedje, del deujhinme revolucion, do deujhinme radjocaedje (1792).

Dins les Bas Payis otrichyins (li restant del Walonreye d' ouy), gn a yeu so les minmes trevéns li Revolucion Braibançone.

Ci côp la, les Francès ont-st abroké el Principåté (1795). Ci fourit li cminçmint do redjime francès.

Cronolodjeye[candjî]

Lidje e 1795

Li Revolucion lidjwesse esta on tins di rmowe-manaedje : e shijh anêyes, les Lidjwès potchît do redjime des Prince-evekes al republike francesse, tot passant pa ene Republike lidjwesse e pa sacwants radjocaedje do povwer do Prince-Eveke. Nos avans dandjî di rmete li cronolodjeye po bén comprindre les pondants et les djondants di l' istwere del Principåté d' Lidje ces anêyes la di grand coschoyaedje.

  • 1772 : Velbrück est tchoezi prince-eveke di Lidje. Il ecoraedje les årts èt les novelès idêyes disk' a s' moirt en 1784.
  • 1784 : Hoensbroeck rimplaece Velbrück sol trône di prince-eveke. Il est bråmint pus straegne et wårdiveus ki l' ôte.
  • 1789 : Li Revolucion pete å côp a Paris et a Lidje. Hoensbrück court evoye e l' Almagne (Trive) et l' Republike lidjwesse est proclamêye.
  • 1791 : Prumî Radjocaedje : l' årméye otrichyinne riplaece Hoensbroeck sol trône di prince-eveke. Les patriyotes lidjwès ebaguèt-st a Paris.
  • 1792 : Hoensbroeck mourt ey esse replaecî pa François-Antoine-Marie de Méan ki doet radmint steper evoye cåze del bataye di Djmape, ki permete ås tropes francesses da Dumouriez di revayi l' Principåté eyet des Bas Payis otrichyins.
  • 1793 : Les citweyins lidjwès plebicitèt li raloyaedje del Principåté al France. Mins al bataye di Neerwinden, les Otrichyins vinkixhèt les tropes francesses et rmete e plaece, po l' deujhinme côp, li prince-eveke di Meyon a Lidje.

Sacwants acteurs del Binamêye Revolucion[candjî]

A schoûter[candjî]

Cwatru-vint-nouv (sitroete plake)