Cier

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Li cier, c' est on såvaedje roemiant des bwès et des tchamps. Ca l' indje s' s' a diswalpé dins les plinnes purade ki dins les bwès.

Li måye a des coines (les tchesseus dijhnut des "bwès") ki sont plinnes ådvins, et ki toumèt tos ls ans.

Li frumele si lome ene bixhe.

Les djonnes des "veas". Po les tchesseus et les gåres di tchesse, c' est des fans.

No d' l' indje e sincieus latén : Cervus elaphus

Famile : Ciervidîs, la k' gn a des ôtès sôres di cier.

Wiktionary-logo.svg

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "cier", alez s' vey sol Wiccionaire

Spårdaedje[candjî]

E 1971, n aveut 4413 ciers et bixhes el Walonreye.[1] Mins end a motoit bråmint dpus asteure, a cåze d' on meyeu manaedjmint des tchesses ås gros djibî.

Mopliyaedje[candjî]

Boerlaedje[candjî]

Boerlant cier

Li såjhon do mopliyaedje kimince e moes d' setimbe el Walonreye. Les bixhes sont s’ ont ratroplé sins les djonnes di l' anêye di dvant. Les ciers s' aroynut on teritwere la k' i gn årè k' zels a poleur potchî les bixhes.

Po bén mostrer ki les ôtes djonnes ciers ni si dvèt nén aprepyî, i boerlêye (u i bråme) tot rôbalant si triyaedje foû, a longueur di djournêye – et del nute avou. Ça deure a pô près do 10 di setimbe å 10 d’ octôbe, todi el Walonreye.

S’ i s’ aprepièt cwand minme, po sayî di s' rinde mwaisse do vî cier, ci-ci les souke avou ses coines, et les rbôrer evoye.

Tantea k’ i n’ a minme pus l’ tins d’ aler waidyî. Sol såjhon do bråme, on gros cier va freyî di bén 50 kilos.

Velaedje[candjî]

Après 8 gros moes d' plinnisté (240 a 262 djoûs), li bixhe va fé s' vea, onk, mins padecô deus. C' est adon l' moes d' may el Walonreye.

Crexhince[candjî]

Li bixhete di deujhinme anêye - elle a-st adon èn an et dmey - pout ddja esse rimpleye.

Spårdaedje[candjî]

E 1971, n aveut 4413 ciers et bixhes el Walonreye.[2] Mins end a motoit bråmint dpus asteure, a cåze do bon manaedjmint des tchesses.

Maladeyes des ciers[candjî]

Alére[candjî]

Lucyin Mahin, Aler schoûter boerler les ciers, Li Rantoele, ahan 2010.

Hårdêye difoûtrinne[candjî]

Tecse so les singlés (saetchî foû d' Ene båke so les bwès d' l' Årdene)

Sourdants & pî-notes[candjî]

  1. Dieter Burckhardt & Paul Barruel Mammifères d' Europe, Ed. Artis, Brusele, 1971.
  2. Dieter Burckhardt & Paul Barruel Mammifères d' Europe, Ed. Artis, Brusele, 1971.
Commons
I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou les ciers et les bixhes .