Codjowaedje e walon
Pådje do codjowaedje e walon, purade les studes di codjowaedje des walons coinreces.
Li codjowaedje e rfondou walon est monné på rindjmint des viebes sorlon les trokes da Hendschel.
Ådvins |
Sacwantès mwaisses rîles po tos les codjowaedjes e walon [candjî]
Aplicåcion del rîle des troes cossounes :
Prumirès rcwerances sol codjowaedje e walon [candjî]
Les prumîs tåvleas d' codjowaedjes do walon sont-st a trover :
- dins l' motî da Rmåke-li-Vî
- dins l' croejhete da F. Micheels Grammaire élémentaire liégeoise (1863).
- dins les studias da Georges Doutrepont et Julien Delaite (B.S.L.L.W., 19, 1882).
Li prumire saye di gropaedje des viebes a stî fwaite pa Doutrepont.
Ricwerances sol codjowaedje e rfondou [candjî]
Li rfondaedje des codjowas a stî edåmé dins "Sacwants atåvlas po l' rashidaedje d' on cmon scrît walon da Laurent Hendschel (1992). Çi-cial a-st atåvlé on sistinme des cénk trokes di viebes.
Il a stî diswalpé påzès tåvleas d' codjowaedjes da Stéphane Quertinmont (1996).
Li metaedje so les fyis des tåvleas d' codjowaedjes e l' Aberteke da Lucyin Mahin date di 1999.
Li codjowoe otomatike da Pablo Sarachaga a stî metou en alaedje e 2003. Po les foirt disrîlés viebes (vini), i rote avou l' sistinme des troes bodjes.
Dinêyes so les codjowaedjes coinreces [candjî]
Les codjowedjes des viebes ezès walons coinreces polèt candjî pår d' on walon coinrece a l' ôte. Onk des viebes li pus candjant, c' est motoit "fé".
Les codjowaedjes coinreces sont corwaitåves ezès motîs u croejhetes, télcôp dins des lives fwaits rén k' po ça.
- Walon do Levant :
- E walon d' Lidje (tome IV: croejhete) da Lempereur & Morayns, gn a les esplikêyes sol codjowaedje des trokes et des sortrokes (pp 146-163).
- El Croejhete da Bertrand et Duchesne, les tåvleas d' codjowaedjes vont del p. 121 al p. 130 (9 modeles di viebes).
- E Motî da Stasse, al fén (pp 577-637) gn a les tåvleas po 123 modeles di viebes, riprin di s' live di croejhete so les codjowaedjes.
- Walon do Mitan :
- El Saye di croejhete da Lucien Léonard, les codjowaedjes prindèt del pådje 35 al pådje 71.
- Les Codjowaedjes da Gilliard, c' est on live sicrît rén k' ladsu: Emile Gilliard î corwaite 5000 viebes, arindjîs e 70 modeles.
- Walon do Coûtchant :
- Dins l' Croejhete da Coppens.
- Croejhete da Bastin.
- Les Chnapans djouwnut avou les viebes, c' est on ptit live di 52 pådjes avou 20 tåvleas d' codjowaedje.
- Walon d' Nonne :
- e Motî d' Bastogne : Li rawete l° 4 do motî d' Bastogne (p. 1051 a 1069) dene li codjowaedje di 17 modeles di viebes diferins.
- e Motî d' Bouyon : Dins les "Notes di croejhete" metowes al fén do live, gn a (p. 166-174), gn a les tåvleas di codjowaedje di 8 viebes.
- Sacwants codjowaedjes sont rwaitåves dins Ene Båke so les Bwès d' l' Årdene da Lucyin Mahin, p. 108 (tuzer), p. 135 (atinri), 147 (aveur et esse).
