Ebagance des djins

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

L' ebagance del djin, c' est cwand tote ene trope di djins endè vont, eshonne et so les minmes trevéns, eviè èn ôte payis.

Po les ebagants, li payis k' il ont cwité est sovint lomé" li "vî payis". Po les demografes, on djåze d' evoyants payis et d' ascoyants payis.

Sovint, les cåzes di l' ebagance sont l' pômagne eyet l' mizere dins l' payis.

Ça pout esse eto des mwaijhès condicions politikes.

Pacô, c' est des djins do payis d' abagance ki vnèt egadjî dins les payis evoyeus po coûtiver des novelès teres u fé tourner l' economeye. A des ôtes moumints, les ascoyants payis riboutnut les abgants, eyet clôre les frontires.

Les Walons come tos les peupes del Daegne, ont cnoxhou des waxhes d' ebagance. Il ont eto rascoyi des abagants di des ôtes payis.

L' ebagance est diferinne do colnijhaedje, la k' les noveas arivants sont les mwaisses dins l' novea payis.

On djåze d' ebagance so les veyes po les djins ki cwitèt les viyaedjes po-z aler dmorer ezès veyes.

E walon, li mot "abagant", c' est on noûmot. Si n' est i nén veyou do mwais costé. Ene ôte manire politicmint comifåt di djåzer des abagants el Walonreye, c' est "les Walons k' ont vnou d' ôte pårt".

Alez s' vey e splitchant motî po des linwincieusès racsegnes so les mots "abagant", et "ebagance".

Sacwantès rlomêyes waches d' ebagance des Walons[candjî]

Alére : Conferince da Djhan-Pire Dumont sol Hongreye
  • Eviè l' Suwede (16inme sieke)
  • Cwitaedje des sacwants protestants walons eviè l' Almagne eyet l' Olande.
  • Ebagaedje eviè les Estats-Unis
    • Californeye (1840)
Alére : Tchanson da Flipe Lagrange "depårt pol Californeye.
  • Ebagance eviè l' Braezi (kimince do 20inme sieke).
Loukîz : nos walons e Braezi.
  • Ebagance eviè l' Canada
Alére : Sicrijhaedje sol Canada d' èn ebagant walon, Joseph Pirot.

Sacwantès waches d' abagance aviè l' Walonreye[candjî]

Alére : "Vlamingen in Wallonië" da Guido Fonteyn. Gn åreut yeu 750.000 Flaminds k' ont-st abaguè aviè l' Walonreye.
  • Itålyins (1945-1955)
Loukîz : Rascråwe do Bwès do Cazî
  • Marokins (1970 a ouy)
Alére : L'abagance et ses djins (L. Mahin) et les ôtes sicrijhaedjes del rilêye "Les Walons k' ont vnou d' ôte pårt" dins "Djåzans walon", 1993.

Sacwants grands movmints d' ebagance dins l' istwere[candjî]

  • Peuplaedje di l' Amerike.
  • Peuplaedje des Payis des Grandès Basses (Afrike).
  • Tchessaedje-evoye des Djwifs et des Muzulmans foû d' l' Andalouzeye (1492-1500).
  • Ebagance des Djwifs eviè Israyel.

Sacwantès grandès waches d' ebagance å djoû d' ouy[candjî]

Hårdêye difoûtrinne[candjî]