Fôrlan
Èn årtike di Wikipedia.
lingaedjes > indo-uropeyin > italike > réto-roman > fôrlan
Li fôrlan (on pôreut dire eto : fourlanès, furlan e fôrlan et friulano en itålyin), c' est on lingaedje foirt sitindou del famile réto-romane des lingaedjes romans. C' est l' ci k' est metou li pus å Levant di cisse coxhe la des lingaedjes romans. C' est l' vijhén et près-parint do Romantche, cåzé el Swisse.
Il est cåzé dins l' payis di Frioule-Veneceye å nord-ess di l' Itåleye, adlé li Sloveneye, pa des cintinnes di meyes di djins. Cåzi tos les Fôrlans cåzèt ossi l' itålyin.
Côde ISO: fur
Ådvins |
Diyalekes do lingaedje [candjî]
I gn a troes gropes di diyalekes, ki s' comprindèt tertos inte zels:
- Fôrlan do cinte, cåzé e l' payis d' Oudine, sicrît so les oficiels documints et c' est veyou come li pus peur ;
- Fôrlan del Carniole ;
- Fôrlan do Bas Friyoul et d' l' Isontin.
Egzimpe di tecse [candjî]
- e fôrlan: Ducj i oms a nassin libars e compagns come dignitât e derits. A an sintiment e cussience e bisugne che si tratin un culaltri come fradis.
- ratournaedje walon: Tos les omes vinèt å monde libes et ewals po çou k' est d' leu dignité et d' leus droets. Leu råjhon et leu consyince elzi fwait on dvwer di s' kidure inte di zels come des frés.
(prumî årtike del Declaråcion univiersele des droets del djin)
| Walon | Fôrlan |
|---|---|
| tchaire | cjadree |
| mårtea | martiel |
| Cwè diss, vî? | Ce contistu, po? |
| el pea | la piel |
| el diale | il diaul |
| tertous | ducj |
| rén a fé | nuie di fâ |
| al copete | in somp |
Bibliografie [candjî]
- Paola Benincà, Laura Vanelli, Linguistica friulana, Unipress, Padova, 2005.
- Franc Fari (cur.), Manuâl di lenghistiche furlane, Forum, Udine, 2005.
- Giuseppe Francescato, Dialettologia friulana, Società Filologica Friulana, Udine, 1966.
- Giovanni Frau, I dialetti del Friuli, Società Filologica Friulana, Udine, 1984.
- Sabine Heinemann, Studi di linguistica friulana, Società Filologica Friulana, Udine, 2007.
- Carla Marcato, Friuli-Venezia Giulia, Laterza, Roma - Bari, 2001.
- Georg Pagitz: Friaulisch Wort für Wort, Bielefeld, Reise Know-How, 2007.
- Piera Rizzolati, Elementi di linguistica friulana, Società Filologica Friulana, Udine, 1981.
- Paolo Roseano, La pronuncia del friulano standard: proposte, problemi, prospettive, Ce Fastu?, LXXXVI (2010), n. 1, p. 7-34.
- Federico Vicario (cur.), Lezioni di lingua e cultura friulana, Società Filologica Friulana, Udine, 2005.
- Federico Vicario, Lezioni di linguistica friulana, Forum, Udine, 2005.
Difoûtrinnès hårdêyes [candjî]
- Wikipedia e fôrlan
- tchanson Fuarce Udin (fôrlan)
- Li waibe do fôrlan (e fôrlan)
- Informacions so l' fôrlan (pol Province d' Udine) (en itålyin)
- La grafie uficiâl de lenghe furlane Ortografe oficiele do fôrlan, avou 'ne lisse des nos d' plaece oficiels fôrlans (pdf) (e fôrlan)
- Motî fôrlan-inglès et inglès-fôrlan (pdf) (en inglès)
