Heye (tchanson d' Noyé)

Pådje des vîs noyés e walon

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "heye", loukîz cial

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "tchanson d' Noyé", loukîz cial

livret avou sacwants vîs noyés, aprume do Levant del France

Ene heye (coinreçmint, eto "héle, héye"), c' est ene viye tchanson tchantêye ås Avéns et å Noyé pa des ptitès djins ki s' metnut al plaece des bierdjîs ou des mådjes cwand i savèt cwè po li skepiaedje da Djezus-Cri.

E francès on les lome vieux noëls, mins cisse ratourneure cial n' est nén eployeye e walon. En inglès on les lome carols, on mot ki vént do latén choraula, ki vout dire "tchantreye". E roumin, les heyes si lomnut colinde, do latén kalendæ, et l' minme mot s' a spårdou ezès lingaedjes vijhins: e russe koliadki, bulgåre et polonès koleda, etch etch.

Li dujhance des vîs noyés egzistêye e tote l' Urope. Elle a stî foirt al môde ezès 17inme et 18inme siekes. Elle a disparexhou al fén do 19inme sieke. El Walonreye, les heyes ont stî rmetowes d' assene pås eplaidaedjes da Auguste Doutrepont eyet Maurice Delbouille, tantea k' i restît eredjistrés so stroetès plakes sol fén do 20inme sieke, kiminçmint do 21inme sieke.

Dins les heyes, on-z a sovint on cåzaedje inte deus djins. A costé des sacwès a vey avou li rlidjon, on-z î aprind les dujhances des djins des campagnes dizo l' Ancyin Redjime.

Les vîs noyés walons sont metous so ene pådje tote seule.

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "heye", alez s' vey e splitchant motî.

Ene heye di France

Mwaisse tecse (prumirès strofes)

I (Piron)

Aschoûtez don bén l' novele

K' on nos eplaide tant

On Diè dischinda do Cir

Eyet s' fé efant

Eyet s' fé efant, copere,

Eyet s' fé efant.

II (Colin)

Dijhoz m' on pô ç' grand mistere

Ki fwait tant d' traeyin;

Esplikez mu ciste afwaire

Dji n' î etin rén.

Dji n' î etin rén, copere,

Dji n' î etin rén.

III (Piron)

On Diè dins k' a vnou dins on ståve!

Ça, po nos schaper;

C' est en efant onoråve

Alans l' adorer

Alans l' adorer, copère

Alans l' adorer.

IV (Colin)

Dji vou bén, po saveur cwè

Alans î tertos;

Si bonté nos î assaetche

Alans î å trot.

Alans î å trot, copere,

Alans î å trot.

V (Piron)

Ass ene miete riwaitî s' pere?

Mon Diu kéne avnance;

Il est laid pus k' tote bele-mere

Ki dj' n' a måy veyou

Ki dj' n' a måy veyou, copere,

Ki dj' n' a måy veyou

VI

Pattavå tot l' grand impire

Do roy di Paris,

I n' ava måy nole blanke dame

Ki si bén ovra.

Ki si bén ovra, copere,

Ki si bén ovra.

VI (Colin)

Mågré ene si grande mizere

Il est portant roy

Si est i rimpli di syince;

Ki k' c' est kel croereut?

Ki k' c' est kel croereut, copere,

Ki k' c' est kel croereut?

VIII (Piron)

Les deus biesses astok di s' cretche

Sont ses cortizans

Divins on ståve vude et frexh

Eto ene bawete

Eto ene bawete, copere

Eto ene bawete.

IX (Colin)

Vos, baxhons, baxhe et trompetes,

Ronflez po do bon

Acoirdez totes vos muzetes,

Vos, berdjîs, dansez

Vos, berdjîs, dansez, copere

Vos, berdjîs, dansez

X (Piron)

Djame! Dji rafeye dja do boere

Radmint a s' santé

Dji tchantrè surmint mî s' glwere

Cwand dj' årans pinté

Cwand dj' årans pinté, copere

Cwand dj' årans pinté

XI (Colin)

I sofrixh po nos mostrer

A sofri eto

I nos vout tertos saetchî

E Cir, après Lu,

E Cir, après Lu, copere

E Cir, après Lu. 

Ene heye des Inglès

Li heye li pus cnoxhowe pås Inglès et Amerikins est Adeste fideles / O Come All Ye Faithfull.

Heyes e roumin

Loukîz a : tchaptrê d' on roman (Gabriyel eyet Gabriyel)