Houyire

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri
berlinne
Houyeus di dvant 1940 e l' fosse Sinte-Mareye d' Ogniye-Åjhô

Ene houyire (on dit eto tcherbonaedje, u, tot biesmint, ene fosse), c' est ene mene la k' on saetche del hoye.

Li plaece k' on saetche li tcherbon si lome li taeye.

Les riketes des houyires sont tapés evoye en on teri.

Discrijhaedje del taeye et di l' ovraedje låvå[candjî | modifier le wikicode]

Avou leu kénket e leu mwin, ene trope di houyeus dischindnut e beur divins l' cadje ey ariver a l' evoyaedje (tcherdjaedje, acrotchaedje) (Inglutere, 1942)

Tcherpinte del taeye[candjî | modifier le wikicode]

El tcherpinte dischind do pilé sol voye. Les béles, å toet, shuvnut l' inclinåjhon, marcant les havêyes, erloyeyes dins l' ôte sinse pa les sclimbes. Cwand l' terén est mwais, ele sont rcroejhlêyes pa des triviès, ki sotnut yeusses minme el wårnixhaedje di fagots; adon, les bos d' taeye (troes po tchaeke béle) tchessîs al foice inte el toet eyet l' meur, et disfindant l' vude.[1]

Avançmint del taeye[candjî | modifier le wikicode]

Tos les djoûs, el taeye avance d' ene havêye, fwait a mzeure ki l' atake des havreces et des mårteas-ponte fwait rcouler l' voenne. Mins padrî, ele leye trinner ses bos dins les stapes ki shuvnut po moenner l' vint å front.

Les houyeus stårèt l' tcherbon so leu gåtche costé.

Sol rivaedje[candjî | modifier le wikicode]

Li rivaedje, c' est on kai la kel tcherbon est metou dins des galiots po esse moenné å lon. Les cis ki boutnut la sont lomés rivaedjeus. C' esteut purade des comeres (rivaedjeuse, rivaedjresse), ca zeles, ele ni plént nén ndaler å fond.

Onk des ovraedje des rivaedjeus, c’ esteut di rsaetchî les cayôs et l’ mete dins on trô.

Payaedje des houyeus al taeye[candjî | modifier le wikicode]

Il estént payîs a tant do mete. Les pris plént candjî totes les cwénzinnes, shuvant kimint çk' el voenne esteut. Les houyeus mzurént l' ovraedje avou des viyès mzeures. I sont payîs tos les cwénze djoûs, do front d' taeye (dispu l' dibout del béle del voye do dzo disk' å côpmint u lunete (ki marke li coron d' l' ovraedje del cwénzinne di dvant).

Mots tecnikes des houyires[candjî | modifier le wikicode]

dessén do beur et d' l' evoyaedje (fritche)

Istwere des houyires del Walonreye[candjî | modifier le wikicode]

Sicrijhaedjes e walon so les houyires[candjî | modifier le wikicode]

Motlîs[candjî | modifier le wikicode]

walons[candjî | modifier le wikicode]

picård[candjî | modifier le wikicode]

  • Ruelle, Pierre, Le vocabulaire professionnel du houilleur borain, Brussele, Académie royale de Langue et de Littérature française de Belgique, 62, 1953.

Lives po lére[candjî | modifier le wikicode]

Antolodjeyes[candjî | modifier le wikicode]

  • Daegne (Dègne, antolodjeye di tecses so les houyeus do Payis d' Tchålerwè, diviè 1950)
  • Tournez moletes (Tournèz moulètes, antolodjeye di tecses so les houyeus do Payis d' Tchålerwè, diviè 2000)

Muzêyes des houyires di Walonreye[candjî | modifier le wikicode]

Sicrijheus e walon ki leu pa u grand-pa esteut on houyeu[candjî | modifier le wikicode]

Hårdêye difoûtrinne[candjî | modifier le wikicode]

Sourdants[candjî | modifier le wikicode]

  1. divins : Fosse : da Firmin Callaert.