Li Vå-Sinte-Ane

Li Vå-Sinte-Ane (F. Lavaux-Sainte-Anne), c' est èn ancyin ptit ban del Walonreye rebané avou Rotchfoirt, el province di Nameur.

l' eglijhe

• Limeros del posse :
  • asteure : 5580
  • davance : 6926
• Limero diyalectolodjike : D 99
• Arondixhmint : Dinant
• Sipotaedje des djins : Les Petias (dabôrd k' a Åve, c' est des Petrês).

Po l' etimolodjeye et les vîs scrijhas, riwaitîz dins l' esplicant motî.

No di des plaeces del Vå-Sinte-Ane

• A vey avou des åbes et des bwès :
  • li bati des Såwireas (la-minme Sauwirês, Fr. Salrays)
  • li Hazale (la-minme A l' Azèle) : bwès pus crou kel solin, la k' gn a la bråmint des robetes.
• A vey avou des ôtès plantes et des biesses :
  • li tchecawe (la-minme tchèkèwe, Fr. Tchèquewe)
• A vey avou des aiwes :
  • li Wimbe (aiwe)
  • Djudla l' aiwe (F. par delà l' eau)
  • Li ptit vevî
  • Li pont d' fier
  • Li Gofe des berbis, li Gofe di Tibîwé, li Gofe al Tonoere; Li Tournante Gofe (la-minme Gofe tournante) : gn aveut la des anweyes.
  • Li Bati d' Tibîwé, li Pont d' Tibîwé, li Gofe di Tibîwé (la-minme: Tibîwè, Fr. Tibiewet). Tibîwé, c' est la kel bî do molén cmince.
• A vey avou les tienes et les vås :
  • Li gros Tiene, li Tiene do bî
  • Djironvå
• A vey avou des dmorances et l' ovraedje des djins.
  • Li Djårdinea (la-minme Djaurdjunia)
• A vey avou les cwate costés del Daegn
  • Li Solin (bwès metou å solea)
• Ôtès sacwès et målåjhminces :
  • L' Oubire, li ptite oubire (iye inte li bî do molén eyet l' aiwe.

Djeyografeye

Li Vå-Sinte-Ane est raiweye pa l' aiwe di Wimbe.

Economeye

Li cinse do tchestea, c' est l' pus grosse cinse do viyaedje. Ele fwait 80 ectåres. E 1910, il avént doze tchivås, et on tropea di pus d' cint bedots avou on bierdjî.

A vey

Li tchestea

Li Tchestea del Vå-Sinte-Ane a cmincî a-z esse basti diviè 1450, dizo Djhan II d' Bierlô. Il a stî rassonré e 1930. Et divni on muzêye del tchesse.

Li rlomêye djouweuse di tenisse Justine Henin s' î maria avou Pierre-Yves Hardene li 16 di nôvimbe 2002.

Rilidjon

Gn a al Vå-Sinte-Ane ene kiminålté crustinne lomêye "la Fraternité des Tibériades" (leu waibe est cial).

Tuzance walone

• Accint walon del Vå-Sinte-Ane : Prumî viyaejde del Fåmene la kel betchfessî ea si prononce -ia (did la, li spotaedje des djins "les Petias, dabôrd ki les cis d' Åve, li viyaedje astok, tot ralant so Welin, c' est les Petrês).