Motî:håye 1

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

håye [f.n.]

1. rîlêye di bouxhons, sovint rtaeyîs, ki recloyèt on tchamp. L' ivier a sovint djowé ås mayes ; Asteure, il èva hinkeplink il èva ådtriviè des håyes Mins il a pierdou totes ses kinkes (G. Havelange). Les håyes ridoxhèt d' årdispenes. On dit eto: håbe. F. haie. >> taper l' cote sol håye: a) cwiter les ôres, tot djåzant d' on curé, d' ene beguene. F. se défroquer. b) rinde si demission, tot djåzant d' on politikî u d' èn ôte responsåve. F. rendre son tablier. >> Sôte, Mirôre, houte des håyes et des bouxhons: kimande des macrales a leu ramon, po k' i les emoenne dins les airs. >> Våt mî èn oujhea e s' mwin ki deus sol håye: våt mî wai d' tchoi k' on-z a ki bråmint d' tchoi k' on a nén co, et k' n' årè motoit måy. Fr. un tiens vaut mieux que deux tu l'auras". >> On payis la k' on loye nén les håyes avou des såcisses: on payis la k' tot est beazè bea. On dit eto : Halbeskeute. F. pays de cocagne.

2. rîlêye d' ôte tchoi. Ene håye di brikes. I metént les frexhès brikes a håye por zeles souwer divant d' aler å for Motî d' Bastogne. F. rangée.

3. bwès k' on-z î va côper des åbes. Il a metou ene håye a blanc. Ene boune håye, ça dene ene coide di bwès a l' åre (Motî d' Bastogne). On dit eto: rasse, taeye, virêye. Loukîz a: . F. bois, bosquet, futaie, taillis. >> Les håyes et les bouxhons schoûtèt: dijhêye po k' on s' dimefeye di çou k' on dit, k' i gn a des djins kel pôrént ôre, et vos fé do toirt. Franwal: ahåyant po: "les murs ont des oreilles".

| hayon

I. [o.n.]

1. bwejhêye. Loukîz a: håyner. F. paravent, abri, coupe-vent.

2. botikea d' on martchotea, waeranteye pa ene bwejhêye, la k' il î vind ses martchandijhes al tere. Loukîz a: håyner. F. échoppe.

3. pitite barake sins meurs,djusse avou des bwejhêyes. Loukîz a: cahoute. F. hutte.

II. Les Hayons [n.pl.]

1. ancyin ptit ban del Walonreye rebané avou Bouyon, e F. Les Hayons

2. no d' ene plaece d' Ebli.

| hayete [f.n.] pitite håye, pitit bwès. >> A hayete: no d' ene plaece di Mårcin.

Etimolodjeye et tcherpetaedje[candjî]

håye 
vî lussimbordjwès "hagja" [1] (minme sinse), 1100.
hayon
bodje "håye" (avou candjmint d' voyale), cawete -on
hayete
cawete -ete, avou candjmint d' voyale.

Parintêye[candjî]

Mots d' aplacaedje[candjî]

Omonimeye[candjî]

Disfondowes[candjî]

håye 
hauye, hâye, âye, haye, aye , miersipepieuzmint el mape ey el notûle A.L.W. 1. 50.

Sicrijhas ezès motîs[candjî]

håye 
håye [E1, E34], hâye [E212b, S17], haye [S0], aye [C1, C8, C9, C13, O0, O3, O4]; âye [O5], hèye [S0].
hayon 
hayon [E1, S0], (h)ayon [O2]; ayon [C1, C8, C9, C13, O0, O4]; âyon [O5]. [2]

Hårdêyes divintrinnes[candjî]

Sourdants & pî-notes[candjî]

  1. FEW 16, 115a.
  2. Loukîz al Djivêye des motîs.