Motî:nouri

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

nouri [v.c.] (codjowaedje)

I. [v.c.]

1. diner a magnî a (ene djin), lyi dner assez po leye viker. On pere sait nouri dijh efants, mins dijh efants n' savèt nouri on pere. F. nourrir, entretenir. >> nouri et lodjî: ki n' doet nén payî si amagnî ni s' lodjmint. >> i våt mia l' touwer kel nouri: dijheye (po rire) d' onk (d' ene) ki magne bråmint. >> N' a si ptit mestî ki n' nourixhe si mwaisse: tot les mestîs fijhèt wangnî s' veye. Franwal: ahåyant po: "il n'y a pas de sot métier". >> nouri l' five: magnî dabord k' on-z a del five (on croeyeut ki ça l' espaitchive di baxhî). >> nouri (ene sakî) dins s' må: èn li nén pûni cwand i fwait ene biestreye. F. tout excuser.

2. diner a magnî a (ene biesse). I nourit ses pidjons å frumint. On dit eto: sognî, aclever. F. nourrir, alimenter, élever. >> nouri èn oujhea al pene: sognî on djonne moxhon tot li stitchant l' amagnî dins s' betch avou ene pene. Loukîz a: abetchter. >> li bele gayole ni nourixh nén l' moxhon: dijheye po onk k' est todi bén abiyî, mins ki n' vout nén ovrer.

3. (pus stroetmint) sognî (on påpåd) tot l’ fijhant teter. F. nourrir au sein.

4. espaitchî (on bwès) di scleyi. I vos fåt mete vos tcheyires e coleur po nouri l' bwès. F. entretenir.

II. [v.s.c.]

1. diner d’ cwè magnî. Asteure, il a ene famile a nouri. F. nourrir, entretenir, élever.

2. (mot d' moxhlî) diner do souke ås moxhes tins d' l' ivier. F. nourrir, alimenter.

3. leyî teter ses efants. F. donner le sein.

4. ripaxhe. Do pan ki nourixh. Loukîz a: fornouri. F. nourrir, sustenter.

III. si nouri [v.pr.] magnî, tot djåzant d’ ene djin. I s' nourixh bén: nén trop di cråxhe et des verdeures a make. F. se nourrir, s'alimenter.

| nourixhaedje [o.n.]

1. no d' fijhaedje et no di çou k' est fwait (accion eyet si adierça) po les viebes "nouri" eyet "si nouri". Dji va passer l' egzamin sol nourixhaedje des biesses. Loukîz a: ravitaymint, sognaedje, nouriteure. F. alimentation, nourriture, subsistance, régime, approvisionnement, entretien, nutrition, rationnement, satisfaction des besoins alimentaires.

2. (pus stroetmint) dinaedje di souke ås moxhes al låme. F. nourissement.

3. (pus stroetmint) dinaedje del tete po nouri èn efant. Li nourixhaedje di l' efant a stî målåjhey. F. allaitement, prise du sein.

| nourixheu, nourixheuse u nourixhresse [o.f.n.] li ci (cene) ki nourixh des biesses. On nourixheu d' moxhons. F. nourisseur.

| nourixhant, nourixhante [addj., purade padvant] ki nourixh comifåt, ki rpaxhe bén. Do pwin k' est nourixhant. Ene sacwè d' nourixhant. Les fenaesses ni sont nén nourixhantes. Li "sellou", c' est ene sôre d' amagnî marokin, foirt nourixhant, fwait d' broyeyès amandes et di spotchêyès grinnes di sezame. F. nourrissant, nutritif, substantiel. On dit eto: ripaxhant.

| nourixhon [o.n.]

1. amagnî. F. nourriture, provision. Loukîz a: magnixhon. >> prinde des biesses a nourixhon: prinde des biesses da èn ôte acleveu sovint po l' ivier, u po l' esté, et les etertini, et tchaeconk aveur li mitan del wangne. >> mete des biesses a nourixhon: le smete a èn ôte cinsî k' elzès va nouri, et pårti les wangnes. Li 19 d' awousse 1678, dj' a metou a Catrene Bodet ene åmaye di 3 ans a nourixhon, po tcheté di 3 patacons (vîs papîs ramexhnés pa J. Bastin). Loukîz a: a mire, a four, a trecins.

2. pwès d' amagnî k' on dene d' on côp. F. ration.

Etimolodjeye: cawete -on.

| nourixhince [f.n.] syince ki studeye l' amagnî des djins u des biesses. F. diédétique, alimentation animale.

Etimolodjeye: cawete -ince, 2006.


Parintêye :

Omonimeye coinrece :

  • avou "nouri" : noeri (les deus s' prononçnut neuri a Vervî).
  • avou "nourixhon" : nourson (les deus s' prononçnut "nourson" a Nameur)