Nouve Zelande

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Li Nouve Zelande (en inglès New Zealand, e mawori Aotearoa, çou ki vout dire "li payis des longowès blankès nûlêyes") est on payis di l' Oceyaneye, metou a nonne di l' Ostraleye. Ses vijhéns sont l' Ostraleye, a 2.000 kilometes å nôr-ouwess, li Nouve Caledonreye eyet les iyes Fidji et Tonga å nôr; å sud i gn a rén disk' a l' Antartike.

Nouve Zelande
New Zealand
Aotearoa
Drapea del Nouve Zelande Coat of arms of New Zealand.svg
(detays)
Viye divize nåcionåle: Onward (en avant)
LocationNewZealand.png
Lingaedjes oficirs inglès eyet mawori
Mwaisse-veye Wellington
Royinne Elizabet II
Govierneu-Djenerå Anand Satyanand
Prumî minisse John Key
Sitindêye

 - Totåle
 - % aiwe

Classé 73inme

 268.680 km²
 Neglidjåve

Populåcion

 - Totåle (2003)
 - Dinsité

Classé 120inme

 4.000.000 dimorants
 14,9 djins/km²

Indepindince

 - Date

do Rweyåme Uni

26 di setimbe 1907

Manoye dolår del Nouve Zelande (NZD)
Coisse d' eureye UTC +12
Imne nåcionå God Defend New Zealand
Dominne Internet .NZ
Indicatif telefonike 64

Djeyografeye[candjî]

Li payis est fwait di sacwantes iyes, mins copurade les deus pus grosses, l' Iye Sud eyet l' Iye Nôr (k' i gn a-st on ovrant volcan, li mont Ruapehu); des montinnes di disk' a 3.754 metes hôt si trovèt so les iyes. Li payis si stind so dipus di 1.600 km so èn aessi Nôr / Nôr-Ouwess. Li climat est sovint doûs, avou des timperateures ki vont di 0 °C a 30 °C.

Cåze di s' retrôclaedje å fén mitan do Pacifike nonnrece, li Nouve Zelande a diswalpé èn ecosistinme pår unike; divant l' arivêye des Polinezyiens, i n' aveut nole biesse-ås-tetes a pårt ki troes sôres di tchåwe-soris. Les bouyes normålmint fwaites påzès biesses-ås-tetes estént fwaites pa des oujheas, inte di zels li kiwi eyet li mowa (k' a disparexhou).

Istwere[candjî]

Li teritwere del Nouve Zelande ni s' a peuplé fok lanawaire. Les prumîs colons polinezyins arivît inte 500 eyet 1300 di noste ere, et fé askepyî li tuzance mawori. Li prumî côp k' èn Uropeyin a veyou les iyes, ça a stî e 1642. Mins nerén, ele ni fourît esplorêyes k' a pårti di 1769 pa James Cook poy colnijheye pås Inglès. Li Nouve Zelande s' a dislaxhî li 26 di setimbe 1907.