Heye (tchanson d' Noyé)

Èn årtike di Wikipedia.
(Redjiblé di Vî noyé)
Potchî a: naiviaedje, cweri
Pådje des vîs noyés e walon
Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "heye", loukîz cial
Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "tchanson d' Noyé", loukîz cial
livret avou sacwants vîs noyés, aprume do Levant del France

Ene heye (coinreçmint, eto "héle, héye"), c' est ene viye tchanson tchantêye ås Avéns et å Noyé pa des ptitès djins ki s' metnut al plaece des bierdjîs ou des mådjes cwand i savèt cwè po li skepiaedje da Djezus-Cri.

E francès on les lome vieux noëls, mins cisse ratourneure cial n' est nén eployeye e walon. En inglès on les lome carols, on mot ki vént do latén choraula, ki vout dire "tchantreye". E roumin, les heyes si lomnut colinde, do latén kalendæ, et l' minme mot s' a spårdou ezès lingaedjes vijhins: e russe koliadki, bulgåre et polonès koleda, etch etch.

Li dujhance des vîs noyés egzistêye e tote l' Urope. Elle a stî foirt al môde ezès 17inme et 18inme siekes. Elle a disparexhou al fén do 19inme sieke. El Walonreye, les heyes ont stî rmetowes d' assene pås eplaidaedjes da Auguste Doutrepont eyet Maurice Delbouille, tantea k' i restît eredjistrés so stroetès plakes sol fén do 20inme sieke, kiminçmint do 21inme sieke.

Dins les heyes, on-z a sovint on cåzaedje inte deus djins. A costé des sacwès a vey avou li rlidjon, on-z î aprind les dujhances des djins des campagnes dizo l' Ancyin Redjime.

Les vîs noyés walons sont metous so ene pådje tote seule.

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "heye", alez s' vey e splitchant motî.

Ene heye di France[candjî]

Mwaisse tecse (prumirès strofes)
I (Piron)
Aschoûtez don bén l' novele
K' on nos eplaide tant
On Diè dischinda do Cir
Eyet s' fé efant
Eyet s' fé efant, copere,
Eyet s' fé efant.
II (Colin)
Dijhoz m' on pô ç' grand mistere
Ki fwait tant d' traeyin;
Esplikez mu ciste afwaire
Dji n' î etin rén.
Dji n' î etin rén, copere,
Dji n' î etin rén.
III (Piron)
On Diè dins k' a vnou dins on ståve!
Ça, po nos schaper;
C' est en efant onoråve
Alans l' adorer
Alans l' adorer, copère
Alans l' adorer.
IV (Colin)
Dji vou bén, po saveur cwè
Alans î tertos;
Si bonté nos î assaetche
Alans î å trot.
Alans î å trot, copere,
Alans î å trot.
V (Piron)
Ass ene miete riwaitî s' pere?
Mon Diu kéne avnance;
Il est laid pus k' tote bele-mere
Ki dj' n' a måy veyou
Ki dj' n' a måy veyou, copere,
Ki dj' n' a måy veyou
VI
Pattavå tot l' grand impire
Do roy di Paris,
I n' ava måy nole blanke dame
Ki si bén ovra.
Ki si bén ovra, copere,
Ki si bén ovra.
VI (Colin)
Mågré ene si grande mizere
Il est portant roy
Si est i rimpli di syince;
Ki k' c' est kel croereut?
Ki k' c' est kel croereut, copere,
Ki k' c' est kel croereut?
VIII (Piron)
Les deus biesses astok di s' cretche
Sont ses cortizans
Divins on ståve vude et frexh
Eto ene bawete
Eto ene bawete, copere
Eto ene bawete.
IX (Colin)
Vos, baxhons, baxhe et trompetes,
Ronflez po do bon
Acoirdez totes vos muzetes,
Vos, berdjîs, dansez
Vos, berdjîs, dansez, copere
Vos, berdjîs, dansez
X (Piron)
Djame! Dji rafeye dja do boere
Radmint a s' santé
Dji tchantrè surmint mî s' glwere
Cwand dj' årans pinté
Cwand dj' årans pinté, copere
Cwand dj' årans pinté
XI (Colin)
I sofrixh po nos mostrer
A sofri eto
I nos vout tertos saetchî
E Cir, après Lu,
E Cir, après Lu, copere
E Cir, après Lu. [1]

Ene heye des Inglès[candjî]

Li heye li pus cnoxhowe pås Inglès et Amerikins est Adeste fideles / O Come All Ye Faithfull.

Heyes e roumin[candjî]

Miniauge.gifLoukîz a : tchaptrê d' on roman (Gabriyel eyet Gabriyel)

Sourdants[candjî]

  1. Nén cnoxhou scrijheu; mwaisse tecse dandjreus scrît avou èn accint picård des Årdenes francesses, divins Les vieux Noëls, eplaidreyes Henri Gautier, Paris, 1891; redjårbaedje e walon da Lucyin Mahin po Wikipedia li 28 di decimbe 2006.