Voyale naziåle

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Ene voyale naziåle, c' est ene voyale ki s' prononce do nez.

C' est des sons assez tipikes do walon, et des ôtes lingaedjes d' oyi[1]

Les naziåles e walon[candjî]

Les sons ki s' prononçnut do nez e walon [2] c' est :

Les naziåles e walon fwaiynut pårteye di foninmes ki polnut candjî sorlon les accints do walon. Sacwants candjmints ont stî rashonnés dins des betchfessîs scrijhas.

Des ôtes, la kel candjmint est rsintou come coinrece, sont lomés "oyons" :

Disnaziålijhaedje[candjî]

On lome "disnaziålijhaedje" li passaedje, dins sacwants pårlers, d' ene naziåle a ene voyale ordinaire :

  • po cåzu totes les voyales divintrinnes dins les pårlers d' après Vervî et Måmdey.
  • po IN ki dvént "î" u "è" dins l' tchestrolès.
  • po ON, ki dvént "o" di costé d' Nivele. (walo, o vout bîn).
  • po én, ki dvént "é" dins sacwantès coines do costé d' Tcheslet et di Spå.

Ôtes prononçaedjes[candjî]

xhiltant prononçaedje[candjî]

Les naziåles "on" et "én", metowes å coron des mots si prononcèt xhiltanmint (come l' inglès -ing) dins l' payis d' Måmdey :

prononçaedje avou -gn[candjî]

So sacwants plaeces el Hesbaye (come Sint-Djôr-so-Mouze), li son "én" et pacô li son "in" å coron des mots si prononcèt -ègn

c' est bègn, on tèrègn (c' est bén, on terén)

On-z î prononce foirt tipicmint li fråze ki shût :

Mârtègn va so s' djârdègn; i veût on lapègn ki magne si perzègn; i houke si tchègn; vo n' la-t i nègn k' i n' l' apice nègn ! (loukîz a : betchfessî én).

Les naziåles foû do walon[candjî]

e francès[candjî]

Gn a cénk sicrijhas ki s' prononçnut naziålmint (in, on, an, en, un). Mins les scrijhas "in" et "en" si prononçnut parey.

Les sons naziås, c' est ene des målåjhminces po les etrindjirs aprinde li francès.

Ene des fråzes tipikes a saveur prononcî :

Le ciel serein d' Espagne est sans embruns (li clair cir d' Espagne est sins brouheur).

e picård[candjî]

E picård, li son IN est bråmint pus spårdou k' e walon. I replaece eto tos les mots walons avou "AN".

e gåmès[candjî]

Gn a des coines la k' on-z a on xhiltant prononçaedje come e walon do costé d' Måmdey.

Hårdêyes difoûtrinnes[candjî]

Sourdants et pî-notes[candjî]

  1. E-n occitan, on trove des xhiltants prononçaedjes (lan´të-mang po Fr. « lentement ».
  2. Po les notåcions di ces sons la e-n Alfabet Fonetike Eternåcionå, loukîz cial.