Arniye

Arniye (Arnîe, Arnîy; fr: Hargnies), c' est on ptit ban del Walonreye di France (Bote di Djivet).

Mwaissès dnêyes

• Limeros diyalectolodjikes
  • ALW: Ar 2 (mwaisse pont)
  • Ricwerances da Doppagne: G 9
  • Ricwerances da Bruneau: Br 16
• Dipårtumint des Årdenes
• Lingaedje do payis: walon (puvite del troke del Basse Årdene).

Toponimeye

Loukîz a : Arniye (toponimeye)

Tuzance walone

Diccionairaedje

C' esteut onk des mwaisses pont di l' ALW.

Gn a on foirt sipepieus motlî did la, ki l' tite, c' est: Patouè des vies djins d'Harnies (Patwès des viyès djins d' Arniye).

Motlî

Kékes mots tipikes did la:

• amin (dandjreus on forcoridjaedje di amon, tot l' erîlant so l' nén definixhant årtike omrin in (dabord k' a Djivet, c' est on).

Croejhete

Ene piceure di croejhete a pårt Li suddjonctif prezintrece des rwaitants si fwait avou l' cawete -aye (come al Grande Boursegne, mins nole pårt d' ôte e l' Walonreye).

i fåt k' il alaye vey zels deus u troes.

Li pronon des cåzants, c' est dji (et nén «nos»), come pattavå e l' Basse Årdene.

Kékès fråzes

Kékes fråzes dites avou l' accint d' Arniye

‒ Dji ‘nn’ aurons co !
‒ Oyi ! I fwét toudi mwés. Les awènes sont dja djaurnéyes, savouz !

• • • 
      

‒ Û çk’est Locadiye ?
‒ O ! dj’é l’idéye k’èlle è co stî avau l’ vîye. Èle ni sét dmërer al mwéja.

• • • 
      

Les afants sont a scole èt mi, dji m’ va fwé l’ buwéye aprës-non.ne.

• • • 
      

‒ Vous vérez a chîje al nute ?
‒ Oyi, dji sayrons. Mês Mariye ni sét pus router.

• • • 
      

Dimègne qui vièt, ça srë l’ dicauce, èt les valets èt les couméres ‘nn’ alat roûler pou payî l’ muzike.

• • • 
      

Dji rviè d’awè stî sègnî amin Tchantchès.
Dj’aurë binn vlu qu’ les afants vinaye bauquer al mwéja.

Eredjistrumints

• Ciddé, vos ploz schoûter èn eredjistrumint del fåve do vî vî tins «Li bijhe et l' solea» ratournêye pa André Vincent avou l' accint d' Arniye pol Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' avår la

Sociolinwince

Lûte disconte li cåzaedje walon e scole

Li dzindjnaedje do walon a cmincî al Revolucion francesse. Mins l' walon a co bén rezisté ey esteut co djåzé des efants dins les anêyes 1920.

Divins les papîs del comene, on trouve les mots «septante» et nonante disk' ås anêyes 1800.

Dji di ki li patwès a Arniye aveut rezisté a bråmint des evenmints. Gn aveut yeu l' Revolucion, e l' France, et on aveut dit: «on cåze li francès, e l' France». Et a Arniye, on djheut «septante, nonante». Dins les cayés del comene, dj' a rtrové, disk' e 1800, on scrijheut «septante, nonante». Mins après, li francès a impôzé swessante- et cwatru-vint-dijh.