Bole (astronomeye)

Èn årtike di Wikipedia.
Aller à la navigation Aller à la recherche
Disambig.svg Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot « planete », loukîz cial.

Wiktprintable without text.svg

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "bole", alez s' vey sol Wiccionaire

Wiktprintable without text.svg

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "planete", alez s' vey sol Wiccionaire

ene bole ciryinne (a hintche) ki c' est li Stoele do bierdjî
les boles ciryinnes sont sovint rprezintêyes avou des aneas

Ene bole[1], pus spepieuzmint: ene bole ciryinne u ene planete, cwand c' est k' on dvize d' astronomeye, c' est on coir ciryin ki toûne e-n ene orbite åtoû d' ene sitoele.

Esplikêyes[candjî | candjî l’ côde wiki]

Ene planete est pezante ou macasse assez po-z esse arondeye pa s' prôpe gravité. Mins ele ni l' est nén assez po k' i gn åye ene fuzion terminawelrinne dins s' planete.

Les boles ciryinnes ont spoujhî foû d' leu vijhnåve tos les ôtes coirs k' årént polou zels-minmes divni ene planete.

A pårt les stoeles, c' est les pus gros coirs ciryins.

Planetes do sistinme solrece[candjî | candjî l’ côde wiki]

Dins nosse sistinme solrece, i gn a ût boles sorlon li definixha di l' Union astronomike eternåcionåle:

Pluton a lontins stî rwaiteye come ene bole mins, dispoy 2006, elle est metowe dins les boles nintes, avou Ceress eyet Eriss.

Coirs ciryins aloyîs[candjî | candjî l’ côde wiki]

Bråmint des boles ont des lunes ki toûrnèt åtoû. A feyes, les lunes sont pus grosses ki des boles k' i gn a.

Sacwants planetes ont eto des aneas. E nosse sistinme solrece, i s' adjixh di Djupiter et Satûne.

Planetes foû do sistinme solrece[candjî | candjî l’ côde wiki]

On-z a trové, pol djoû d' ouy[2], di pus d' deus cints boles ki tournèt åtoû di stoeles ôtes kel solea.

Dins les boles, i gn a les boles gåzreces, grandes avou ene basse sortinance, eyet les boles rotchiveuses, come li Tere, ki sont pus ptites. I gn a eto les boles nintes, co pus ptites, ki polèt esse di rotche ou rascovrowes di glaece.

E l' asterlodjeye[candjî | candjî l’ côde wiki]

Miniauge.gifLoukîz a : planete (asterlodjeye)

Les planete fijhèt pårteye des sistimnes solreces eyet, avou les lunes, ele polèt esse des waibiaedjes pol veye. Do côp, on studeye les boles po comprinde li tcherpinte di l' univiers eyet li diswalpaedje del veye, et po cweri après del veye so des ôtès boles ki l' nosse. D' èn ôte costé, les boles ki sont veyåves e cir del Tere ont tofer tourné les tuzances, les rlidjons eyet les filozofeyes di totes les civilizåcions.

Eco enute, metans, des djins k' i gn a creyèt kel dalaedje des boles toûne leu vicaedje, ca bén k' les sincieus n' soeyexhe nén d' acoird.

Sourdant[candjî | candjî l’ côde wiki]

  1. R10, vinant di E34; pa stindaedje di sinse del ratourneure «so nosse bole» (sol Daegne).
  2. chifes di 2003.