Galilêye

Pondeure riprezintant Galilêye

Galilêye u Galileo Galilei, c' esteut on sincieus itålyin.

Il a vnou å monde e 1564 et il a morou e 1642.

Il est rindjî å limero 13 des djins les pus inflouwinnes di l' Istwere dins l' djivêye Michael Hart.

Ouve

Galilêye s' a siervou del berike astronomike po rwaitî l' cir et il î a discovrou:

• les lunes di Djupiter (k' on lome asteure satelites galilêyins);
• les fazes so Venusse eyet
• les crateres del Lune.

Ses idêyes

Shuvant l' avuzion Copernike, i voet bén ki c' est l' Tere ki toûne åtoû do solea et nén l' contråve. Mins come li pôzucion di l' Eglijhe catolike dit l' contråve, il est oblidjî di s' disdire publicmint.

Les uzances istorikes deynut ki do côp après s' aveur disdit, i rwaita al tere, et dire : «Et portant, ele toûne». Mins cisse dijhêye la n' a nén stî aveureye.

Dins les belès-letes e walon

Dins on powinme da Lucyin Mahin, li scrijheu, ki s' sint mierseu po disfinde ses idêyes, si rmete a Galilêye divant l' Påpe.

Il aveut scarwaitî les stoeles eyet l' solea.
« C' est bén nosse bole ki toûne », k' i resplikéve å mia.
Kéne afwaire, kéne afwaire, a Lidje et co a Rome !
Li Tere, c' est l' cinte, pardiè ! Pont d' kesse ! Ni cwè ni come !

Et dvant ses djudjes, il a dit
Dandjreus k' i s' aveut mari.
Pu, po n' si nén disminti :
« Portant ele toûne » a-t i rdit.lijhåve so Wikisourd