Li vicåreye di Simon et Linåd (live d' imådjes)

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri
MaxUndMoritzFarbe von WilhelmBusch.JPEG
So ene posteure a Altenbek, e l' Almagne

Li vicåreye di Simon et Linåd[1], c' est on live d' imådjes sicrît pa Willhelm Busch, ki dessina eto les imådjes.

Li mwaisse tite, c' est Max und Moritz, Eine Bubengeschichte in sieben Streichen.

Li live fourit-st eplaidî pol prumî côp e 1865.

Plaeçmint dins l' istwere des lives d' imådjes[candjî | candjî l' côde wiki]

Il est waitî come onk des ovraedjes k' anonce les binde d' imådjes. Copurade ki l' Amerikin Rudolf Dircks les a seurmint prins come sourdant di si ouve "the Katzenjammer Kids", ki les prumirès plantches parexhît dins li New York Journal e 1897.[2]

Ratournaedjes e walon[candjî | candjî l' côde wiki]

Cronolodjeye[candjî | candjî l' côde wiki]

Coviete do deujhinme ratournaedje e walon

Li live a stî ratourné e walon pol prumî côp pa Jean Levaux, et rexhe e livret e 1889, dizo l' tite : «Vicåreye di Simon et Linåd metowe e lidjwès» («Li vicarèie di Simon èt Lina mèttowe ès ligwèt».

E 21e sieke, gn è rava ene rîlêye di ratournaedjes, li prumî pa Jean-Luc Fauconnier (avou l' accint d' Tcheslet) sol tite "Miyin eyet Morice, set kéntes des arnagats" (Miyin èyèt Môrice, sèt quétes dès-arnagats), ey eplaidî e 2011 ås eplaidreyes Titenfaß (ISBN 978-3-937467-99-3). Adon-pwis, å minme eplaideu, a rexhou ene ôte modêye, mins avou l' accint d' Nametche, di Bernard Louis. Pu onk da Jean Lechanteur, avou l' accint lidjwès.

Ratournaedje Levaux[candjî | candjî l' côde wiki]

C' est tos ûtpîtaedjes.

Ratournaedje Fauconnier[candjî | candjî l' côde wiki]

Les arimés da Jean-Luc Fauconnier, c' est do setpîtaedje, estô do ûtpîtaedje do mwaisse live. Li ratourneu trove çoula pus vicant, mî assoçnåve a l' arnåjhté des deus ptits ravacholes di Miyin et Morice.

Ratournaedje Louis[candjî | candjî l' côde wiki]

Ratournaedje Lechanteur[candjî | candjî l' côde wiki]

Kitaeyaedje do live[candjî | candjî l' côde wiki]

Adrovaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

On esplike li caractere des deus arnagats:

 Mwaisse modêye
Die, anstatt durch weise Lehren
Sich zum Guten zu bekehren,
Oftmals noch darüber lachten
Und sich heimlich lustig machten.
Tradujhaedje
(Purade ki d' bén shuve les lçons
Po divni des bråves gårçons
Zels, tofer, il è riyént
Afrontés, i s' è moként)[3]

Prumire kénte[candjî | candjî l' côde wiki]

Prumire kénte
Deujhinme kénte

Miyin et Morice end ont ås poyes del viye Djetrou. I vont-st emantchî deus coides après cwate bokets d' pwin, k' i croejhlèt. Li cok, ki s' rafeye del ripaxhe, houke les poyes k' avorèt radmint, et s' vornut so l' amagnî. Cwè s' va-t i bén passer ?

Mwaisse modêye
Kaum hat dies der Hahn gesehen,
Fängt er auch schon an zu krähen:
Kikeriki! Kikikerikih!! -
Tak tak tak! - da kommen sie.
Ratournaedje
Li cok, e veyant çoula
S' mete a tchanter sins ratna
Coutcoulou… coutcouloudjoû !
Cotcotcodåk, et bondjoû ![4]

Deujhinme displit[candjî | candjî l' côde wiki]

Po n' nén piede ses poyes et s' cok k' ont stî stronnés, li veve Boltë decide di lzès rosti sol feu e l' aisse. C' esteut sins conter so l' emantchaedje des tchminêyes did dinltins, k' on pleut vey l' aisse did sol toet. Les ptits sacadjales ni mancront seur nén di griper sol toet. Et tins ki l' veve Boltë est el cåve po-z aler cweri des surcroûte

Troejhinme paskeye[candjî | candjî l' côde wiki]

Tolmonde kinoxheut e viyaedje
Èn ome k' on loméve Bietmé Ketch.
Abits d' dimegne et d' avråve djoû
Stroet pantalon et frake betchou,
Paltot avou des lådjès potches,
Cawe d' oronde, minme des guetes ås flotches,
Tchôd mantea, poyou macferla,
Djilet d' vroûl ou capote di drap,
Awè, totes les sôres di mousseures,
Bietmé les fjheut ... sins prinde muzeure. [5]

Les garnissaires vont vni soyî l' plantce do ptit pont ki trevåtche li ri ki passe djusse divant s' måjhone. Pu l' fé araedjî tot l' traitant did lon, por lu vni sol pont.

Cwatrinme kénte[candjî | candjî l' côde wiki]

Cénkinme kénte[candjî | candjî l' côde wiki]

Shijhinme kénte[candjî | candjî l' côde wiki]

Setinme kénte[candjî | candjî l' côde wiki]

Hårdêye difoûtrinne[candjî | candjî l' côde wiki]

Mwaisse modêye (e-n almand)

Sourdants[candjî | candjî l' côde wiki]

Commons
I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou l' live "Miyin et Morice" .
  1. Ôtes tites e walon: Miyin eyet Morice set kéntes des arnagats (Miyin èyèt Môrice, sèt' quétes dès-ârnagats; ...)
  2. ... (dins onk des adrovaedjes e francès)
  3. ratournaedje oridjinå fwait sol setpîtaedje a môde do tranlataedje Fåcnî.
  4. ratournaedje oridjinå fwait sol setpîtaedje a môde do tranlataedje Fåcnî.
  5. Ratournaedje Livå, p. 20.