Motî:foû

Èn årtike di Wikipedia.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Wiktionary-logo.svg

Li mot "foû" est recråxhî sol Wiccionaire

Dierinne imådje do "Vî Bleu"

foû

I. [adv.]

1. nén ådvins, pus lon kel boird. Cisse bale la esteut foû. On dit eto: wôrs. rl a: ådfoû, difoû. F. en dehors. Ingl. out. Ny. uit. Alm. aus. >> esse foû: å couyon, aveur fwait tote les royes. F. avoir gagné. >> li rowe end est tote foû: les djins sont tertos foû des måjhons po djåzer d' ça. Franwal: ahåyant po: "ça fait un raffut, un boum". >> Il a on pî ddins et on pî foû: il est presse a mori.

2. fini, tot fwait, houte. Vola l' messe foû. Ti t' plindrès ki l' tins soeye foû Di çou k' n aveut po-z aveur bon (L. Warnant). F. terminé, fini, passé. >> li fåve est foû: a) dijheye a des cis k' on lzî toume sol dos k' i sont-st a damadje. b) Sicrijhaedje al fén d' on live. F. fin. >> a cwareme foû: après l' cwareme.

II. [o.f.n., sustantivé adviebe, pl. des foû]

1. djin k' a moussî foû d' ene måjhon. Gn a ddja yeu bråmint des foû, di ç' måjhon la (ramexhné pa L. Remacle). F. ancien occupant.

2. djin k' a stî fotowe a l' ouxh. Avou deus foû al fén do matche, comint vôreuss wangnî, dai, ti ? F. exclus.

3. åk k' a stî saetchî foû. On voet bén k' i gn a bråmint do foû, la, di ç' cayet la (ramexhné pa L. Remacle). Fårè co bråmint do foû po k' li lwè passe. F. retrait, amendement.

III. [divancete, sins årtike padrî].

1. foû di. rl a: foû-naturel. F. hors de. >> foû voye: a) metou foû des grandès voyes. Li såle "Li Rlomêye" est trop foû voye; on n' ireut nén (Jean Lejeune di Djoupeye). F. à l'écart. b) (imådjreçmint) ki rexhe do sudjet, tot djåzant d' on djhaedje divant les djins, dins èn egzamin. Çou-cial est on raploû sol walon; voste idêye est ene miete foû voye. F. hors sujet.. rl a: foû-voye. >> si mete foû voye: a) nén aler avou ls ôtes. F. rester à l'écart. b) piede si voye. On dit eto: si disvoyî. F. se fourvoyer.

>> foû posse 1: nén la e s' posse. F. absent, sorti. Contråve: so posse.

>> foû scwere 1; u: foû plonk; u foû livea; u foû climbe: nén droet. Èn ouxh k' est foû scwere. I m' a metou tos les tchvirons foû scwere. rl a: di bihair, di kegn, di kinkin, a brotchåd, siclimboigne. F. de travers, en oblique, hors d'équerre, de guingois. >> foû scwere 2: (imådjreçmint) nén tot djusse. Il est ene miete foû scwere. rl a: foû-scwere. F. déséquilibré mentalement.

>> on rén foû scwere: ene tchitcheye, ene biestreye. Aprindoz mu, Signeur, a bén rimpli tot l' tins ki Vos m' dinez po travayî sins è piede a des réns foû scwere (E. Pècheur). F. bagatelle futilité, folie.

>> foû sogne; u: foû dandjî; u: foû keure; u: foû risse: schapé, et ki n' doet pus aveur sogne did rén (foû d' on dandjî u d' ene maladeye). F. hors de danger, sauvé, à couvert, à l'abri, en voie de guérison.

>> foû rîle: ki n' shût nén l' rîle. rl a: foû-rîle. F. irrégulier, exceptionnel.

>> foû payis: a l' etrindjir. Il a studyî foû payis. F. à l'étranger.

>> foû ådje: trop vî. A 45 ans, on n' est nén co foû ådje. F. trop âgé.

>> si mete foû manoye: furler tos ses cwårs. F. se désargenter. >> i n' s' a nén metou foû manoye: dijhêye cwand onk atchete ene sacwè foirt bonmartchî. F. ne pas se ruiner.

>> foû såjhon: ki n' va nén avou l' såjhon. C' est foû såjhon, do tins come ça.

>> foû guides: a) k' a pierdou ses guides, tot djåzant d' on tchvå. b) ki n' respeke pus les lwès. >> haetchî foû guides: distourner do droet tchmin. F. débaucher, pervertir.

(a shuve)[candjî | candjî l' côde wiki]

2. sins. >> foû posse 2; u foû mwaisse; u foû plaece: sins ovraedje. rl a: foû-posse F. sans emploi, au chômage.

>> foû foice: djus d' foice. F. épuisé, e à bout de forces force exténué. >> si mete foû foice: si må mete po bouter (d' ene façon k' on n' a pupont d' foice).

>> foû condicions: sins mete di condicions. I n' si vlént nén rinde foû condicions. F. sans conditions.

(a shuve)[candjî | candjî l' côde wiki]

IV. foû di [divancete].

1. a costé di, nén dins. Ttossu vite foû del cadje, li vexhåd a corou evoye ås cwate cints diåles. Dji n' a yeu k' a les dclouper foû del gregne (P.J. Dosimont). Li fwin tchesse li leu foû do bwès. Cåzu tot s' sonk aveut corou foû d' lu. Dj' esteu ddja foû del veye. Il a toumé foû do lét. On l' a tiré foû d' l' aiwe. F. hors de; en dehors; à côté de. >> si saetchî foû di spexheur: schaper d' ene laide passe. F. se sortir du pétrin, émerger, se tirer d'affaire, d'embarras.

2. sins. F. sans. >> foû d' alinne: dishoflé. F. hors d'haleine, haletant.

3. tot rsaetchant ene sacwè di. On pout fé on paltot foû d' ene coviete Il ont fwait on shôte foû d' on vî djine to trawé. F. au départ de, à partir de.

(a shuve)[candjî | candjî l' côde wiki]

Minme mot avou fornaiviaedje do sinse:

Parintêye:

Mots d' aplacaedje :


Dipus d' racsegnes sol sipitron "foû" et les vierbires basteyes avou