Motî:nuk

Èn årtike di Wikipedia.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

nuk [o.n.]

1. cotoirdaedje d' ene coide, d' on fyi. Fijhoz on nuk e vosse noret po n' nén rovyî. Les nuks di si hamak dischavèt les viyès costeures ki lyi mårkèt si schrene (J.P. Dumont). F. nœud. >> dobe nuk; u: foirt nuk: nuk riloyî so lu-minme. rl a: fernuk. F. double nœud. >> nuk di batlî; u: plat nuk: dobe nuk avou les deus tiesses del coide ki rivnèt onk dilé l' ôte di tchaeke costé. F. nœud de batelier. >> nuk di texheu, di pexheu: ôtès sôres di nuks. >> fé des nuks: (mot d' texheu) nukî. F. nouer. >> i freut on nuk avou s' coir: c' est èn ome ki pout cotoide si coir dins tos les sinses. F. souple. >> il a fwait on nuk a s' gozî: i n' boet pus.

2. (imådjreçmint) loyén do mariaedje. Li mariaedje, c' est on nuk k' on fwait avou s' linwe et k' on n' sait disfé avou ses dints. >> fé l' (grand) nuk; u: fé l' nuk å loyén: ès maryî. A Påke, nos frans l' nuk å loyén. L' ivier serè houte sins k' on n' î pinse (A. Vierset). F. se marier.

3. li (gros) nuk: sacwè metowe ådzeu des ôtes. F. essentiel, principal. Li gros nuk, ci n' est nén d' wangnî des çanses, c' est d' elzès wårder.

4. plaece k' el fyi do bwès s' arestêye, a cåze d' ene coxhe ki l' bodje s' a rnouri dsu, et k' est bråmint pus deure. Gn a ditrop di nuks dins ci åbe la, vos ndè sårîz fé des plantches. Dj' a toumé so on deur nuk tot soyant ç' plantche la. F. nœud. >> Vola l' nuk, dit-st i l' soyeu: vola çou k' i gn a d' pus målåjhey. F. hic, difficulté, où le bât blesse.

5. (imådjreçmint) aroke, målåjhmince. >> aveur passé pa tos les nuks: aveur conoxhou totes les arokes, les rascråwes, aveur ene grande apriyesse des måleurs. F. expérience.

6. plaece k' el djonteure des doets si houze a cåze des rumatisses. Il a ses doets tot a nuks. Leye, croejhlant ses mwins plinnnes di nuks Sondje a ses gaméns, a ses feyes (Simone del Golete). rl a: nukeye. F. rhumatisme.

7. groxheur so on baston. La on bea bordon ås nuks, po si on m' vénreut ratinde del nute. Dji voe on vî ome tot tronnant et tot tchenou aspoyî so on baston plin d' nuks (A. Marchal). rl a: nukete. F. bâton noueux. >> nuk di doyå°.

8. bole di tere, d' agåjhes. rl a: nukete. F. motte. >> nuk di tchåfor: nokete ki dmeure dins on tchåfor cwand on-z a rsaetchî l' tchåsse. F. résidu dur.

9. vî nuk !: vî scorion (atôtcha po on bon soçon). F. vieille branche.

Etimolodjeye: sivierba di "nukî", divnou omrin so assaetchance do F. "nœud".

| nucrê [o.n.]

1. forcrexhince so li schoice d' èn åbe. F. brousin, loupe.

2. tiesse do clå a ferer les tchvås.

3. (mot d' medcén) forcrexhince d' ene tchå. F. tumeur, nodule, fibrome.

Etimolodjeye: cawete -rê (a vey avou on nuk).

| nukêye [f.n.] çou k' i gn a dins on drap d' mwin, loyî avou on nuk. Ene fameuse nukêye di tåte k' on lyi aveut rmetou Po k' les cis del måjhon, soeyénxhe del fiesse avou (L. Nisen). F. baluchon.

| nukieus, e [addj.] avou des nuks

1. tot djåzant d' on bwès di mnujhreye, d' on baston. I tént on nukieus baston el droete mwin; l' ôte poite on pezant ciedje (J.P. Dumont). F. noueux (euse), pleins de nœuds.

2. tot djåzant des doets des viyès djins avou des rumatisses. Les cis k' ont stî ritches di disbene Et k' ont télmint ployî leu schene K' on pinse todi lzès vir scheter... Les nukieus, les strupyîs, les laids Ki s' ont dvou crever dvant d' crever... I seront la, bladjes di colere... I vos racontront leu-z istwere... (F. Dewandelaer). rl a: nuclou, nucteus. F. perclus(e) de rhumatisme.

| nuclou, owe [addj.] nukieus(e). Li grand-mere ås nuclous doets calbance Li bîce do ptit fré ki n' sait doirmi (C. Culot). F. noueux (euse).


Parintêye :


ene pådje so les sôres di nuks