Motî:paskeye

Èn årtike di Wikipedia.
(Redjiblé di Motî:paskiyî)
Potchî a: naiviaedje, cweri

paskeye [f.n.]

1. sôre di scrijhaedje do vî tins (1650-1900) a môde d' arimea, fwaite a l' ocåzion d' èn etrevén, u po distraire les djins, sovint tot s' fotant d' ene sakî. On-z a wårdé dins les vîs papîs sacwantès paskeyes e walon d' Lidje ki datèt do 17inme sieke. F. "pasquille", chanson, poème satirique. >> fijheu(se) di paskeyes: li ci (cene) ki scrît des arimeas, des tchansons po s' fote. F. écrivain, chansonnier satirique.

2. dins sacwants viyaedjes, fiesse k' on fjheut so tos les djonnes omes et les djonnès feyes bounes a maryî, on côp l' an, et la k' on compôzéve ene tchanson, sovint avou des dobes sinses, nén pikés des viers. Willy Bal a-st eplaidî ene des dierinnès paskeyes di Djåmioû.

3. raconta d' ene tchanson. Ouy, dj' a sogne k' on n' trove pu mes paskeyes sol bon ton (J.J. Dehin). Nos n' vlans nén des "Pocwè m' voz vs cwité ?"; nos tchantrons vigreuzmint ene ahåyante paskeye (tchanté pa Veronike Roba). F. histoire.

4. istwere do vî tins, vraiye u edvintêye k' on raconte todi enute. Conoxhoz bén l' paskeye do tchvå Bayåd et des cwate fis Aimont ? On dit eto: fåve, floriconte. F. histoire, légende, mythe.

5. laide avinteure k' a-st arivé a ene sakî. Dji vs va conter li sbarante paskeye k' a-st arivé al båshele do pere Cufå (Gaston Lucy). F. aventure, mésaventure.

6. moumint k' on s' a bén plait. Après, dj' ans rpassé å caberdouxhe "Li lapén ki tosse"; kéne paskeye, drola ! Cwand tote li binde a yeu des pemes u des djaeyes, ele si såve po-z aler racmincî l' minme paskeye dins ene ôte måjhon (Joseph Calozet). F. épisode, virée, sortie mémorable.

7. dossî, kesse ki les djins endè djåzèt tertos. Ou çk' on nd est avou l' paskeye des sotès vatches ? On dit eto: sipoûle. F. dossier, affaire, saga, mésaventure.

Disfondowes: paskèye, paskêye, paskîe.

Etimolodjeye: itålyin "pasquino" (biestreyes sicrîtes, e 3inme sieke, a Rome, påzès satirisses so ene posteure d' on lomé Pasquino).

| paskiyî (codjowaedje) tourner a paskeye. Des sudjets a paskiyî, end a assez, l' air les atchesse di tos costés (René Brialmont). F. exploiter satiriquement, tirer parti de.