Motî:payelé

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

payelé

payelé [o.n.] (v.m.)

1. acoûtchmint. Ça s’ a passé tins di s’ payelé (Motî da Haust). Si payelé a costé bacôp (Motî da Forir). Elle est moite di s' troejhinme payelé (Motî da Toussint). F. part, parturition, couches, acouchement. >> aveur on payelé; u : >> esse e payelé; esse ki s’ acoûtche, tot djåzant d' ene feme. Si feme a on payelé (Motî da Grandgagnage). F. être en couches. >> mori d’ on payelé: mori tins d’ l’ acoûtchmint. Elle a morou d’ on payelé. F. mourir en couches. >> esse rilevêye di payelé; u: >> esse rilevêye di s' payelé: esse foû del termene di l’ acoûtchmint. Après çk’ ele fourit rilevêye di payelé, … (Djihan d’ Djudla-Mouze, cité e Motî da Haust). Loukîz a : ramessî.

| payinne 2 (v.m.) u payelinne [1] [f.n.]

1. feme ki vént d' s' acoûtchî. Elle est payinne d' on prumî efant (Motî da Grangagnage). Vos metroz totafwait e m’ bot Po poirter al payinne (Noyé walon). Kimint va-t i al payinne ? Cwand l' payinne si rlevrè-t ele ? (H. Forir). F. parturiente, accouchée.

2. payinne 2 (v.m.) (tot s' brouyant avou payinne 1) feme ki n' s' a nén co ramessî (ki n' a nén co ristî a messe). Li payinne si va fé ramessî (H. Forir). Les femes k’ ont-st avou des efants si ramessèt, et tant k’ ele n’ î ont nén stî, ele sont payinnes (Motî da Haust). F. "païenne".

Etimolodjeye et tcherpetaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

payelé 
bodje latén "parturire" (accion d' s' acoûtchî), cawete -é (k' a djandjreus replaecî ene cawete -î). [2] [3]
payelinne 
cawete -inne, 2008.
payinne 2 
rimagnaedje di "payelinne" dizo assaetchance di "payinne 1". [4] [5]

Omonimeye[candjî | candjî l' côde wiki]

Sicrijhas ezès motîs[candjî | candjî l' côde wiki]

payelé 
païlet [E212], paiélé [Motî da Rimåke li vî], païlé [E203], paiîlé [G0], payîn’lét [E21], payé-lét [E1], payé-lèt [E200], payî-lét [E1], payî-lèt [E212b]. nén dins nén dins [E2, E167, E213]; vî scrijha : payenlit (diviè 1380) [6], payin-lét [cité pa E1]
payinne 
payîne [E1, E167, E170, E212b], payine [E200], payéne [E1], payéle [E1], païnn [E203], païn [E212], paiîne [G0], paiéne [G0], paiéle [Motî da Rimåke li vî], nén dins [E2, E213]. [7]
payinne-lét 

Hårdêye divintrinne[candjî | candjî l' côde wiki]

Sourdants & pî-notes[candjî | candjî l' côde wiki]

  1. Ortografeye pus sociålmint comifåt.
  2. Rediveuse etimolodjeye (L. Mahin, 2008).
  3. Sorlon Grandgagnage (p. 183), "payelé" "pôreut esse" èn aplacaedje tîxhon di paye 2 + lét (lét d’ paye); tos les etimolodjisses do 20inme sieke ont shuvou ciste idêye la (FEW 7. 497a). Did la les ortografeyes "payî-lét" "payî-lét", "payî-lèt".
  4. Et l' idêye ki les efants ki n' estént nén batijhîs estént des payins. Pu, stindaedje do sins al mere ki n' aveut nén co stî a messe dispu k' elle s' aveut acoûtchî.
  5. Li disfondowe -îne, ricopieye d' on motî a l' ôte provént des noyés walons, et dandjreus do payis d' Måmdey (la k' el cawete -inme si prononce « -îme ».
  6. Djihan d' Djudla-Mouze, cité dins l' Motî da Grandgagnage.
  7. Loukîz al Djivêye des motîs.