Motî:poûssî

Èn årtike di Wikipedia.
(Redjiblé di Motî:poûssåde)
Potchî a: naiviaedje, cweri

Wiktionary-logo.svg

Li mot "poûssî" est recråxhî sol Wiccionaire

poûssî (codjowaedje)

I. [v.c.]

1. voleur sipotchî (ene sakî, ene sacwè), sovint po l' fé bodjî. F. pousser. Ene grosse come mi, i m' ont dvou poûssî på cou por mi poleur monter dins l' pitit busse. >> poûssî al valêye: poûssî po fé toumer, po fé dischinde. Loukîz a: poûssî djus. >> poûssî l' ouxh: clôre l' ouxh. >> poûssî s' sidje: poûssî foirt po nd aler a l' ouxh (al twelete). Loukîz a: poûssî foû.

2. sipotchî (des ôtes djins) dins ene floxhe di djins. On s' fijheut poûssî d' tos les costés. Loukîz a: kibouter, kitaper. F. pousser, bousculer.

3. voleur fé avancî. F. pousser (à), encourager, stimuler. >> I n' va nén pus lon k' on nel poûsse: c' est on nawe. Loukîz a: tchôkî. >> poûssî å dbout: fé araedjî (ene sakî) disk' å moumint k' i n' sait pus wårder si froed sonk. F. pousser à bout.

4. poûssî deus, cwate, shijh dints: bouter deus, cwate, shijh dints di dvant. Nosse vatche poûsse cwate dints. Loukîz a: brijhî.

5. esse poûssî del tchôde måke: aveur on tchôcmwår. Loukîz a: tchôkî. F. cauchemar.

II. [v.s.c.]

1. crexhe, tot djåzant d' ene plante, d' ene biesse, d' en efant, d' on må, des tchveas. Il a leyî poûssî ses tchveas. Come i poûssèt ces efants la. Il a on boigne clå ki lyi poûsse ås fesses. Les poes d' oujheas, c' est ene violete nichté, avou des gripetes, et ki poûsse bråmint dins les avoennes (M. Anselme). F. grandir, croître, pousser.

2. aveur del coûtresse d' alinne, tot djåzant d' on tchvå, d' ene djin. Vosse tchivå respire tot dnant on côp d' flanc: i poûsrè dabôrd. F. être asthmatique, présenter de la pousse.

3. fé ene foice, tot vlant fé boudjî ene sacwè. Loukîz a: bouter, foirci. F. forcer. >> poûssî al rowe; u: al tcherete; u: å tchår; u: al bote: aidî ene sakî, ene sacwè, a-z ariver. Loukîz a: bouter. F. être partisan de, encourager. >> poûssî å drî: (mot d' batlî) s' aprepyî do rivaedje. Loukîz a: bouter å lådje. >> poûsse, dji saetche: dijheye d' ecoraedjmint cwand ene sakî a malåjhey po fé èn ovraedje. Franwal: ahåyant po: "courage !".

4. tinkyî ses musses do vinte, po fé rexhe ene sacwè pa l' anusse (seles), pal nateure (vea, efant). Loukîz a: presser, bouter. F. pousser, faire des efforts expulsifs.

Etimolodjeye: riwalonijhî calcaedje do F. "pousser", a môde di francijhant replaeçmint des mots walons tipikes "bouter" eyet "tchôkî", 1950.

| poûsse [f.n.]

1. boket d' èn åbe k' a poûssî so èn an. Al boune såjhon, li sapén fwait des poûsses (J. Boulard). Loukîz a: poûssåjhe.

2. maladeye des tchvås ki les rind courts d' alinne. Ele fwait del poûsse, vosse cavale. F. pousse.

| poûssåd [o.n.]

1. sitançon metou clitchî, astoké a on på, on meur d' on costé, et piké e tere di l' ôte. F. étançon, étai oblique, jambe de force. On a metou des poûssåds po-z astoker l' meur ki baxhe (F. Deprêtre et N. Nopère). On meteut on poûssåd a tchaeke på d' coine. D' on costé, on-z astoke les rondins a èn åbe, et d' l' ôte des costés, on plante on piket sotnou pa on poûssåd, k' on-z a efyî e betch di flûte (L. Boulard). On dit eto : boutant. Loukîz a: astoke, aspoyire, sitipe.

2. pîce del tcherpinte, metowe di bihair. F. contre-fiche.

3. djin ki vs aide po-z aveur ene bele plaece. Lacobén ki dj' a yeu on bon poûssåd, ôtmint, dji n' åreut nén yeu l' plaece. Loukîz a: poûssant, poûsseu. F. piston.

| poûssåde [f.n.] poûssaedje dins ene floxhe di djins. Loukîz a: tchôcåde. F. poussée, bousculade, mouvement de foule.

Etimolodjeye : cawete -åde.

| poûssåjhe [f.n.]

1. crexhinne des plantes, des poys, evnd. Il a ploû, vos alez vey li poûssåjhe des målès yebes (ramexhné pa J. Haust). Li playe di nosse tchet si rfwait; loukîz ké poûssåjhe di poyaedjes. F. pousse, poussée.

2. poûssaedje po ene idêye repeté mwints côps. Les Palestinîs n' ont nén todi yeu l' aidance des ôtes peupes arabes; i n' sorvikèt ki pa leu prôpe poûssåjhe. Loukîz a: poûssance. F. détermination, volonté.

Etimolodjeye : cawete -åjhe.

| poûssete [f.n.] pitite tcherete d' efant, avou on shofla (ployåve toet). Ele pormoenne li ptit dins l' poûssete. F. landau.

| poûssaedje [o.n.] no d' fijhaedje et no di çou k' est fwait (accion eyet si adierça) pol viebe "poûssî". Waite les raecenes, ké poûssaedje, rén k' so ene samwinne. Gn aveut on té poûssaedje dins les djins divant l' cinema, k' on åreut yeu stî scwaté. (F. Deprêtre et N. Nopère). Si gn åreut nén yeu l' poûssaedje d' onk do pårti, i n' î moussive nén. F. poussée, bousculade, pousse, croissance, intervention, encouragement, appui, soutien.

| poûsseu [o.n.] Li ci ki poûsse. Il est poûsseu d' tchårs al fosse. I nd aveut co des poûsseu, å cinema (J. Coppens). On bon poûsseu. Loukîz a: poûssåd.

| poûssoe [o.n.] boton k' on poûsse et ki disclitche on mecanisse. F. poussoir.


Mots-parints :

Mots d' aplacaedje: