Motî:setch

Èn årtike di Wikipedia.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

setch, setche [addj., todi padvant]

1. sins aiwe, copurade:

a) bén rsouwé, tot cåzant do four, evnd. Cwand l' four est bén setch, on l' mete a cojheas. >> crocant setch u setch come brokete u setch come li borike Sint Nicolai u li cou Sint Nicolai u li cou del borike da Sint Nicolai: bén setch.

b) sins plouve, tot cåzant do tins, d' on payis. On ratind l' bijhe d' avri po tcheryî å bwès, i fwait pus setch. (J. Boulard). On-z arouze cwand fwait pår trop setch (B. Anselme). >> setch payis: payis wice k' i n' ploût waire. F. pays aride.

c) wice k' i gn a pupont d' aiwe, tot cåzant d' on sourd, d' on puss. F. tari. >> fé cou setch: vuder on vere d' on plin côp. >> El Sek Pachî: [n.pl.] no d' plaece del Louviére, di Tchapele, di Nåsse. >> al Setche Vå: no di sacwantès plaeces el Walonreye (Aiwêye, Soûgné); rl a: Setche vå.

d) crevé, crevêye, tot cåzant d' ene plante. Si les fetchires vinèt stofer li ptite hesse ki vs avoz planté, vos vs ritrovoz avou tos setch hestreas (J. Boulard).

2. setche: (mot d' acleveu) sins laecea, k' on n' mode pus, tot cåzant d'ene vatche ki va veler, u po-z ecråxhî. rl a: djus° d' laecea. F. tarie. >> aler setche: si djoker di dner do laecea, tot cåzant d' ene vatche. F. entrer en tarissement. >> fé, leyî aler (ene vatche) setche: ni pus mode eyet ni pus waire sognî, po k' li vatche ni dene pupont d' laecea, dins les deus dierins moes divant d' veler. F. tarir.

3. sitragne, deur. Il esteut foirt setch dins ses rcoridjaedjes. >> dire si afwaire setch et nete: cåzer sins crawyî, sins tourner åtou do pot.

4. mwinre (maigue) et sovint regrawieu(se) Ene pitite setche feme. >> setch come on côp d' trike: foirt maigue.

5. (djeu d' cåtes) tot seu di ç' coleur la. Dj' aveu li rwè setch.

| setchmint [adv.] d' ene sitragne, d' ene deure manire. Po dire ces dierinnès paroles la, li hapeu d' boûsse aveut cåzé setchmint (G. Lucy).

| setchresse [f.n.] tins sins plouve.

| setcheur [f.n.] estance d' ene sacwè k' est setch, copurade:

a) plaece sins frexheur. Våt mî bouter dins l' setcheur ki dins l' crouweur. F. milieu sec.

b) payis sins plouve. Cwand on-z aveut passé les cresses des montinnes, on cmincive a bén vey li setcheur do payijaedje. F. climat sec, aridité.

c) paroles dijhowes setchmint. I m' a rispondou avou ene setcheur, ti, mi feye ! F. brutalité, rudesse, sévérité.

| setchoe [o.n.] setch boket d' bwès. Il avént fwait on fel feu di setchoes et di stos (P.J. Dosimont).

| setchron, setchrone [o.f.n.] setche et mwinre djin. Asployis sol contwer, gn a ene volêye di ptits setchrons, sketés, formindjis pa l' ovraedje dins les fosses d' årdjint (D. Heymans). Gn a des ptits setchrons et des grands setchrons, come gn a des grandes et des ptitès setchrones (Motî del Lovire). Dirîz bén çou k' l' a bouté a ndaler maryî ci setchron la ? (L. Vindal).

Parintaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Mot d' aplacaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Omofoneye coinrece[candjî | candjî l' côde wiki]

Disfondowes[candjî | candjî l' côde wiki]

setch 
sètch(e), sèk(e); Pc. sèc, sèke.
setchresse 
sètchresse, sècresse; Pc. sècrèche.
setcheur 
sètcheur, sètcheû.
setchoe 
sètchwè, sètcheu, sètchoû.
setchron sètchron, sècron. Pc. sècrion.

Hårdêye divintrinne[candjî | candjî l' côde wiki]