Motî:sikepyî

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

sikepyî u eskepyî / skepyî (codjowaedje) [v.s.c.]

1. disclôre, rexhe di l' oû. Les poyons vont skepyî (A. Balle). Mes djonnes di pidjons vont skepyî (F. Deprêtre et N. Nopère). Les oûs vont skepyî (J. Coppens). rl a: schafyî, dischafioter. F. éclore. Inglès: to hatch.

2. passer do vinte del mame aviè l' vicaedje tot seu, tot djåzant d' on påpåd, d' on djonne di biesse. On voet skepyî ses efants (F. Deprêtre et N. Nopère). Dj' a skepyî li 23 d' nôvimbe 1971, a Santiago do Tchili (P. Sarachaga). On dit eto: vey li djoû, nexhe, vini å monde. F. naître, voir le jour. >> El prumî skepyî, el prumire sikepieye, el deujhinme eskepyî: li prumî (ire), deujhinme, evnd. d' ene famile. F. ainé, second. >> noû skepyî, eye: novea né.

3. kimincî a egzister, tot djåzant d' totes sôres di sacwès. rl a: askepyî. F. naître, apparaître, voir le jour. >> fé skepyî (ene idêye): el fé aspiter e cervea. Les viyès croeyances do Payis Walon ont seur ossu fwait skepyî des idêyes åzès spiroutîs (L. Mahin). F. suggérer.

Etimolodjeye: vî lussimbordjwès "kippyan" (sinse ?), rafoircixhante betchete si- 2.

| sikepyî u eskepyî / skepyî, sikepieye [addj., purade padvant] ddja grand-z et foirt. Vla ddja vost efant tot skepyî. F. grandelet(te), formé(e), développé(e). On dit eto: sicraifyî, raskerpi.

| sikepiaedje u eskepiaedje / skepiaedje [o.n.] no d' fijhaedje et no di çou k' est fwait (accion eyet si adierça) pol viebe "sikepyî". Ci n' est vormint ki l' deujhinme côp k' ça arive dispu k' on conte les anêyes a pårti do skepiaedje do Crisse (L. Mahin). Des djins ki n' î cnoxhèt rén vnèt hiner des boignes messaedjes, come li skepiaedje d' on Hutu land et d' on Tutsi land (L. Mahin). rl a: askepiaedje; sikepiance, nexhance, vinowe å monde. F. naissance, éclosion, apparition, création.

| sikepiance u eskepiance / skepiance [f.n.]

1. trevéns k' on-z a skepyî. Voste anêye di skepiance, s' i vs plait ? I m' fåreut voste ake di skepiance. Vos dire vosse planete, c' est adviner çou ki vs va ariver pal voye di nosse date di skepiance. On rcåzeu d' walon, c' est onk ki saye di raprinde li walon, dabôrd k' i nel conoxhe nén di skepiance. F. naissance.

2. nombe di skepiaedjes. Dins les ritches payis, wice ki l' djin aviyixh todi dpus, et la k' i rfåreut fé des efants, li skepiance est todi pus basse (L. Mahin). F. natalité.


Parintêye: