Motî:sitoele

Èn årtike di Wikipedia.
(Redjiblé di Motî:sitoelreye)
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Wiktionary-logo.svg

Li mot "stoele" est recråxhî sol Wiccionaire

sitoele u estoele / stoele [f.n.]

1. coir ciryin, ki rglatixh del nute, come ene pitite ponte e cir et ki c’ est on solea metou mierlon del Daegne. Des stoeles, end a-t i mnou el grande sitårêye (A. Maquet). Cwand l' noerixheur kimince a tchaire et ki dj' voe lure les stoeles, dji rwaite li bwejhe ki broûle dissu les rodjès braijhes (R. Tabareux). F. "étoile". >> les stoeles xhinèt des dints: ele ni sont nén catcheyes di nûlêyes, ey ele lujhèt foirt. Cwand les stoeles xhinèt les dints, c' est sene di djalêye (ramexhné pa M. Anselme). >> li lingaedje des stoeles: doûce creyance so les stoeles. C' est ene djupsyinne ki lyi a-st aprins l' lingaedje des stoeles (C. Denis). >> fé li stoele: dessiner ene sitoele avou des brantches.

2. ôtes coirs ki rglatixhnut e cir. C' esteut ene sitoele ki vneut d' fini s' coûsse et k' aveut kiyî l' cir (Guillaume Smal). Loukîz a : schitante sitoele, stoele a cawe, Stoele do bierdjî.

3. pitite riglatixhante sacwè (come des spites di fier). Ès goyî taxhlêye ostant di spites di raetchon ki les meyes estoeles ki s' evolnut d' ene clame k' on rsôde (L. Lecomte).

4. grande vudete. Todi avou les grands nos del muzike, E. Ysaye aveut divnou ene sifwaite sitoele so tote li bole (A. Howaerts). On dit eto : står.

5. dessén d' on ceke avou des brantches. >> sitoele di David: u >> sitoele ås shijh brantches: essegne do peupe djwif.

| sitoelî u estoelî / stoelî [o.n.]

1. cir, rwaitî del nute, avou totes les stoeles. Li steolî a rmagnî tos ses clås d' ôr et d' årdjint (E. Monseur). [1] Ene sikernaxhe di feu a schiré li stoelî d' on sinzorî a l' ôte (E. Gilliard). Drî les tacons, dins l' estoelî, el lune riyeut a nos rguignî (R. Mayence). Dire k' i gn a des reves å stoelî Et sol voye, des bouneurs a code, Et k' on s' tchene po on rustelî, Adon k' l' eure edåmêye est houte (J. Mathot). F. "firmament, ciel".

2. cir, do djoû. Les avions n' låtchént nén di fé des skerlaxhes dins l' sitoelî, et télcô leyî tchaire des bombes so ls oujhenes (J.L. Fauconnier). Li stoelî scheut ses blankès lagnes et refaxhe les tchamps, les bwès, les prés (A. Bodart). F. "ciel". >> li gordene° do stoelî.

| sitoeloe u estoeloe / stoeloe [o.n.] sitoelî. Alans vey les stoeles ås stoeloe (Fond di dnêyes di l' Årdene nonnrece). F. "firmament".

| sitoelreye u estoelreye / stoelreye [f.n.] troke di stoeles. F. "constellation".

| sitoelacêye u estoelacêye / stoelacêye [f.n.] plante d' ene famile k' a des fleurs del cogne d' ene sitoele. On dit eto : compôzêye. F. "astéracée".

Etimolodjeye et tcherpetaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

stoele 
erî-rfwait latén "stella" (minme sinse).
stoelî 
cawete -î[2]
stoeloe 
cawete -oe[3]
stoelreye 
cawete -reye, 2005.
stoelacêye 
cawete -acêye, 2008.

Parintaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Mots d’ aplacaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Omofoneye[candjî | candjî l' côde wiki]

Coinreçmint : siteule (çou ki dmeure des dinrêyes après l’ awousse)

Ôte rishonnant mot[candjî | candjî l' côde wiki]

Disfondowes[candjî | candjî l' côde wiki]

stoele 
s(i)twèle, (è)stwèle, s(i)teule, s(u)teule, s(ë)teule, s(i)teuye, s(u)twâye, s(u)twèye, s(ë)twale, (è)stwale, s(i)twale, (è)stwaye, (i)stwèle.miersipepieuzmint el mape ey el notule A.L.W. 1. 38. [4]
stoeloe 
s(i)twèlwè, (è)stwèlwè, s(i)teuleu, s(u)twâyoû, s(ë)twaleu, s(i)tûleu, (è)stwayoû.

Hårdêyes divintrinnes[candjî | candjî l' côde wiki]

Sourdants & pî-notes[candjî | candjî l' côde wiki]

  1. Dins l’ pîce di teyåte « Li Mestré », 1895.
  2. Maurice Piron rilouke li mot come on noûmot do walon a Lidje ki s’ spårdou a pårti di 1895, mins ricnoxhe k’ il egzistéve do costé d’ El Lovire dins l' boket d' fråze "des stoeles å stoelî" (Formation de la langue littéraire des écrivains liégeois, p. 302).
  3. Acertinaedje : fråze « Alans vèy les stwâyes au stwâyoû » rilevêye a Transene pa L. Mahin diviè 1990. Li cawete -oû î est l' disfondowe del cawete -oe
  4. Les fjheus di l’ ALW 1 ni shonnèt nén comprinde ki les voyales dirî u padvant li S sont todi spotchåves.