Motî:tchafyî

Èn årtike di Wikipedia.
(Redjiblé di Motî:tchafeyresse)
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

tchafyî (codjowaedje)

I. [v.c.]

1. fé aler ses tchifes po mawyî ene sacwè sins l' volou u l' polou avaler. Crawieus åbes, (...), Po vey vos ctoirdowès brantches cotaeyî li stoelî, Tot tchafiant on fistou, dj' m' ascwatixh a vos pîs (L. Mahin). Et vos ouys estént purade assaetchis pa s' tchoum-game, k' ele tchafyive tofer, et fé rexhe des tchicletes foû di s' boke (L. Mahin). F. mâchonner, mâcher, mastiquer, chiquer.

2. magnî tot fjhant bråmint do brut, come les pourceas. Cwand les singlés sont dins les dinrêyes, on ls ôt tchafyî d' å lon (L. Mahin). Batisse, li singlé raclôs, sondje a cwand k' i tchafyive padrî s' mere, crompires, swele, oidje, avoenne (J. Calozet).

II. [v.s.c.]

1. cåzer bråmint. On est la, et dji tchafeye... ça m' soladje... ça fwait lontins ki dj' end a gros sol panse (J. Schoovaerts). Soltin k' Houbert a stî wårni li tchvå et l' ateler, elle ont fwait les schieles, e tchafiant (R. Dedoyard). Loukîz a: berdeler. F. bavarder, papoter.

2. cåzer po n' rén dire. F. jacasser, jaser.

3. cåzer po dire do må des djins. I fåt rwaitî a çk' on tchafeye a meynute so ene djåspinreye éndjolike come a çk' on dit e plinne nonne divant les djins coirzenoxh (J. Schoovaerts). Loukîz a: canler, bawer. F. déblatérer.

4. cåzer dins ses dints, et k' on n' vous comprind nén. F. grommeler, marmonner.

5. begyî. Voci les dijh comandmints del Sicole di Walon d' Årvaye, a n' nén rovyî et dire sins tchafyî (Sylvie Leroy). F. bégayer, bredouiller.

| tchafiaedje [o.n.] no d' fijhaedje et no di çou k' est fwait (accion et si rzultat) pol viebe "tchafyî"; copurade: a) cåzaedje po n' rén dire. Em fi ! vos berdelaedjes C' est tos peurs tchafiyaedjes (J. Beaucarne) F. jacasserie. b) cåzaedje inte les dints, k' on n' comprind nén. I berdeléve minme sovint tot seu; di tenawete, on comprindeut ene miete di s' tchafîaedje (J. Schoovaerts). F. verbiage.

| tchafieu, tchafieuse u tchafeyresse [o.f.n.] li ci (cene) ki tchafeye, copurade: on (ene) beguiåd(e). On tchafieu, c' est ene sakî ki s' imberlificoteye dins a pô près tos les mots, copurade e lzès cminçant (C. Staquet).

| tchafiåd tchafiåde [o.f.n.]

1. onk, ene ki cåze po n' rén dire. Il avént fwait ene copinreye e walon, eyet l' lomer: "Li tchafiåd". K' aviz a berdeler Et a tant ragadler, Ô, vos deus, Tchafiåds dås shijhes trawêyes ? (L. Mahin). F. bavard(e). Loukîz a: berdeleu, tchafete, pirlodjåd.

2. onk, ene ki djåze sol dos des djins. On tchafiåd, c' est onk ki n' såreut nén fé sins fé ndaler si yôde linwe sol dos des ôtes (C. Staquet). Loukîz a: canlete.

3. begyåd(e). Definixha d' on tchafiåd: c' est on powete, ca avou lu, gn a tot ki rime (P. Faulx).

| tchafireye [f.n.] concert di tchafiaedjes, k' on n' s' ôt pus. Gn aveut ene tchafireye al tåve des femes, abomintåbe ! (ramexhné pa M. Francard).

| tchafion [o.n] çou k' on tchafeye (tchiclete, tchike di toubak). Avou li rmontaedje del veye di 100 a 150 procints tchaeke anêye, li pris del marinde ki vos avoz mårké so vosse guide touristike, ça n' riprezinte pus rén avou l' vicaedje d' asteure, nén ddja d' cwè s' atchter on tchafion (L. Mahin). F. chique.

Etimolodjeye et tcherpetaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

tchafyî 
mot-brut "tchaf" (brut d' mawiaedje), avou assaetchance do mot tchife.
tchafiåd 
Cawete -åd
tchafion 
Cawete -on
tchafeyreye 
Cawete -reye

Parintaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Disfondowes[candjî | candjî l' côde wiki]

tchafyî 
tchafyî, tchafiyi, tchafiyî, tchafier, tchafiè, tchafî, tchafîr, tafyî, tchafouyî, tchafouyè, cafouyî.
tchafiaedje
tchafièdje, tchafiadje, tchafiyadje, tchafiyâdje, tchafouyadje, cafouyâdje.
tchafieu 
tchafieu(se), tchefeyresse, tafieu, tchafiyeu, tchafouyeu, cafouyeu, se.
tchafiåd 
tchafiaud(e), tchafiâd, tafiard, tafiaud, tchafouyaud, tchafouyâd, e
tchafion 
tchafion, tchafiyon, tchafian.
tchafeyreye 
tchafèyrèye , tchafîreye, tchafîrîye