Motî:veler

Èn årtike di Wikipedia.
(Redjiblé di Motî:velêye)
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

veler (codjowaedje) [v.s.c.]

1. fé s' vea tot djåzant d' ene vatche, d' ene bixhe, evnd. Nosse vatche asmete, ele va veler. Elle est lådje del croejhlire, ele velrè åjheymint. Ele ni velrè nén co cisse nute ci. F. vêler, mettre bas.

2. (imådjreçmint) a) esse plin et schirer, tot djåzant d' on saetch. Si t' metes co vint kilos dins ç' saetch la, i velrè. On dit eto: bôgyî, siclefer. F. s'éventrer, craquer, se déchirer. b) (vî mot d' cinsî) mostrer come on gros vinte et crouler, tot cåzant d' ene tcherêye, d' ene moeye di four. Li moeye a velé. Li tcherêye a velé. rl a: waguer. F. s'éventrer, culbuter, crouler, s'affaisser. c) aveur si tcherêye k' a croûlé tot djåzant d' on cinsî ki tchereye å four. Dj' a velé avå lès voyes (ramexhné pa J. Haust). d) (mot d' texheu) piede ses tours d' fyi, tot djåzant d' ene sipoûlêye.

3. (rabaxhant) fé èn efant, k' a on laid caractere. rl a: må-velé.

Etimolodjeye: viebe erîlé fwait sol no "vea".

| velêye [f.n.] vatche ki vént d' fé s' vea. >> frisse velêye: ki vént djusse di veler. >> touma des velêyes: (mot d' årtisse) five di laecea.

| velaedje [o.n.] no d' fijhaedje et no di çou k' est fwait (accion eyet si adierça) pol viebe "veler", copurade:

1. fijhaedje do vea. Vosse vatche a-t ele yeu on bea velaedje ? Dj' avans yeu on velaedje cisse nute ci. F. vêlage, mise-bas.

2. råyaedje d' on saetch fén plin, croulaedje d' ene tcherêye, d' ene moeye. F. rupture, déchirure, écroulement, culbute, affaissement, éventrage, ouverture.

| veleuse [f.n.] usteye des cinsîs et des årtisses po saetchî l' vea. Les viyès veleuses, c' esteut on basti d' bwès, avou ene lunete k' on mete siconte del nateure, et on bôriket di l' ôte des costés, et des tressons agritchîs å bôriket d' on costé, et après les pates do vea di l' ôte costé (L. Boulard).