Pemî

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri
ene såvadje peme Malus sieversii do Kazaxhtan

On pemî u ene melêye, c' est èn åbe ås fruts ki dene des pemes.

Ene peme (on dit eto : on pun), c' est on rond frut ki meurixh e l' erire-såjhon. Ele a ene tchå foirt tinre, ene cawe å dzeu, ene moxhe å dzo, et des piretes å mitan. C' est l' frut li pus codou å monde.

No e sincieus latén : Malus pumila

Famile : rôzacêyes.

Alez s' vey e splitchant motî po des linwincieusès racsegnes so les mots "peme", "pemî", "pun" et "melêye"..

Vinaedje des pemes[candjî]

Melêye ki florixh

On code u on scheut les pemes, do moes d' awousse e moes d' octôbe el Walonreye.

Magnaedje des pemes[candjî]

  • totes crowes.

Cwand on-z a magnî l' bon, i dmeure ene ragosse ki s' lome eto crakion, toursion, toursea.

Sôres di pemes[candjî]

Sôres di melêyes[candjî]

Gn a des melêyes ås bassès coxhes (po aveur åjhey a lzès code, tos les pemîs d' rinte d' asteure), u des ås hôtès coxhes (les seus k' i gn aveut dvinltins).

Viyès sôres di pemes[candjî]

vî pemî d' awousse, e l' Årdene
  • li peme d' awousse (k' est ddja meure e moes d' awousse, mins ki n' est nén foirt soucrêye).
  • li pemes di vinaigue (ki vnèt so les suretîs).
  • les coistreces
    • dobe coistrece u calvile (calvine, F. calville blanche).
    • simpe coistrece.
  • li peme di copete.
  • li peme d' amour : pitite rodje peme (F. Reinette étoilée).
  • li bele-fleur (F. belle-fleur)
  • li bouliene, ki dût bén po les catches.
  • li Braibant : grijhe peme (F. Gris-braibant).
  • li pun d' capindou : foirt corante. Disfondowes : capindu, capandu, côrpindu, corpindou, coûpindou, coûrpandu. (F. Court-pendu, Reinette des Belges). Come si no l' dit, c' est ene peme court pindowe, ene melêye avou des coxhes pus basses k' els ôtes (mins nén come les bassès coxhes d' asteure).

Sôres di rinte[candjî]

melêyes ås bassès coxhes, el Hesbaye
  • Golden Delicious.

Magnaedje des pemes[candjî]

DuritoRahouca ? dit k' on pout tchoezi les manires ki vnèt po magnî l' peme :

ou bén di tote manire ki l' bon gosse vôreut.

Maladeyes des pemîs[candjî]

Modele:Link GA