Waerbea do stoumak (ås tchvalidîs)
Les waerbeas do stoumak, c' est des waerbeas d' moxhe ki sont-st agritchîs après li stoumak, ås tchvås, moulets et bådets.
Gn a èn ôte waerbåd d' ene sôre vijhene, li waerbea do crås boyea.
Cåze et tournante biyolodjike
[candjî | candjî l’ côde wiki]Li moxhe k' on lome Gasterophilus intestinalis (davance : Gasterophilus equi) vole do moes d' may å moes d' awousse e l' Walonreye.[1]
Ele vént ponre ses oûs après les poys des pates di dvant des tchvås et des ôtes tchivalidîs (moulets, ågnes).
Les oûs discloynut dins l' boke et vont dner ene prumire halene ki va cåvler des ptitès bômes dins l' fene pea del linwe. Adonpwis, ele cwitèt, sont-st avalêyes et s' vont ahavter après l' fene pea do stoumak, et crexhe disca deus cintimetes, a môde di waerbåd.
Après ût a dijh moes, les waerbeas s' disgritchèt et endè vont avou les crotins. Ele mousse e tere po divni on påpåd-lôlô, pu après 3 a 5 samwinnes, disclôre et dner ene moxhe fwaite. Çoula s' passe al fén do bontins ey a l' esté e l' Walonreye.
Sintomes
[candjî | candjî l’ côde wiki]Come tos les formagnants, les waerbeas ni divrént nén fé trop di toirt a l' ascoyante biesse. Mins i sont bén metous po profiter d' l' amagnî do tchvå. Si l' tchedje di waerbåds est grande, et les tchvås må nouris, i vont foirt amwinri. Aprume cwand les waerbeas ont bén profité, soltins d' l' ivier.
Les cas les pus griyeus — mins foirt råles — polnut dner des trintchêyes et minme trawer li stoumak, çou ki towe li tchvå.
Sourdants
[candjî | candjî l’ côde wiki]
- ↑ so ç' waibe cial (ki dene les moes d' avri a djulete pol rexhaedje des waerbåds dins les crotins, ki c' est on moes dvant l' volaedje del moxhe fwaite).