Betchfessî oen

Mape des disfondowes di "poenne" (dinêyes di l' ALW 1, hagnon 69), li mape ni mostere ki les disfondowes avou -win.n; les disfondowes avou -on.n- sont å Levant

Li betchfessî oen, c' est on betchfessî scrijha ki rascove fok ene pitite rîlêyes di mots, mins k' estént ene miete målåjheys a rfonde sins çoula.

Ces mots la si prononçnut avou l' son on (ɔ̃) so Lidje ey ene pårteye di l' Årdene, et avou l' son win (wɛ̃) après Nameur et Tchålerwè.

Li son "on" est pus purmint walon ki l' son "win", mins ci-ci est pus lådje oyou.

Les mots avou l' betchfessî OEN

• Rîlêye OENN
  • moenner, emoenner, amonner, ramonner, remonner, pormoenner (li disfondowe lidjwesse "miner n' a nén stî ritnowe e rfondou).
  • voenne.
  • poenne, poenneus.
  • avoenne.
  • moenne, patrimoenne, antimoenne.
  • Antoenne, Toenne.
• Mot avou OEN
  • moens
  • temoen.
• Mots vijhéns ki n' si betchfesnut nén :
  • tchenonne.
  • ponte, pwinteu.

Disfondowes do betchfessî OEN

Les mots sont sovint avou ene disfondowe avou -on.n- so Lidje et l' Årdene :

von.ne, pon.ne, avon.ne, mon.ner, on mon.ne, Anton.ne.

Rilevans ki ces mots la si disnaziålijhèt a Vervî, Måmdey ey e payis d' Heve :

vône, pône, avône, môner, on mône, Antône.

So Nameur et Tchålerwè, on-z a ene disfondowe avou -win.n- (mins li shuvion VW si spotche et divni djusse W) :

win.ne, pwin.ne, awin.ne, mwinr.ner, on mwin.ne, Twin.ne.

Cial eto, li win- si pout disnaziålijhî (Roman Payis, Coûtchant Flipveye)

wène, pwène, awène, mèner, on mwène, Twène.

Gn a eto des fornaiviaedjes diyalectolodjikes, come

• Li -on.n di pon.ne k' est rsintou come on son ON e tchestrolet, et ki dvént -î- (pîne).
• Les disfondowes do Coûtchant ki rivnèt dins l' restant del Walonreye, avou l' francijhaedje (ele sont rsintowes moens walones) :
  • peneus, penin.
  • mèner rivént a Lidje et spotche li fôme erîlêye mon.ner, mins li "è" est rsintou come li spotchåve voyale et divént I => miner.

Istwere do betchfessî OEN

Diyalectalijhaedje des mots rcovrous på betchfessî OEN

A pårti di 1220, on-z a ddja li disfondowe -on.n- : mones (moenne); Antone (1263).

Uzaedje do scrijha OEN come betchfessî

C' est onk des dierins betchfessîs, nén dins l' lisse des betchfessîs do raploû d' Tchålerwè. Li dierins mots (temoen) a stî rfondous avou fok e 2008.

Dipus d' racsegnes.

Alére

• L. Remacle, La différenciation dialectale en Belgique Romane avant 1600, p. 91-93.

Mapes a studyî

• poenne: mape ALW 1.69.
• voenne: mape ALW 1.97.

Hårdêye difoûtrinne

Mots avou l' betchfessî oen dedja raspepyîs sol Wiccionaire