Djezus-Cri

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri
Li dierinne cene : Djezus lave les pîs d' ses shuveus (Passion d' Lignè)

Djezus-Cri (on dit eto "li Crisse"), c' est on persounaedje k' a viké podbon el Palestene, et ki si skepiaedje sieve di prumire anêye å calindrî grigoryin. Cwand on djåze du lu come efant, on dit cobén: l' Efant-Djezus, u (po djåzer ås efants) li Ptit Djezus.

Li no d' Djezus est on ptit no ebreu, ישוע (yeshoua, çou ki vout dire li schapaedje), l' aclapaedje do no crisse (dins Djezus-Cri) est on mot ki vént do grek Χριστός (xhristos, li ci k' a stî ondou)

Po les crustins (k' ont shuvou li rlidjon k' il aveut-st enondé), c' est l' Messî (u Messeye) ratindou dins l' rilidjon djwive, et, dispu l' acceptance do mistere del Trinité diviè 400, c' est Diu l' Fi, li fi da Diu l' Pere, divnou èn ome på shofla do Sint-Esprit dins l' vinte di l' Aviedje. Eto, on mete padecô ene grande lete ås pronos kel riprezintèt.

Djezus åreut cmincî a pretchî e 30 et åreut morou e 33, crucifyî pås Romins. Mins il åreut raviké li 3inme djoû, et monter å cir 40 djoûs pus tård.

Les prumîs shuveus da Djezus (on dit eto: les apoisses, u dicipes), end aveut doze : inte di zels sint Pire ki va divnou leu moenneu, Djuda, kel va trayi, sint Djhan l' evandjilî, et les troes ôte evandjilîs, sint Matî, sint Luk et sint Mår.

Li skepiaedje da Djezus-Cri (a Betleyem) est fiesti a Noyé, si moirt (a Djeruzalem) est rmimbrêye tins del Peneuse Samwinne, si ravicaedje est fiesti a Påke et si montaedje å cir a l' Acinsion).

Si veye est racontêye dins les Evandjîles. Si vnowe å monde esteut djouwêye p des vraiys persounaedjes dins les djowes do Noyé, ki les dierins, ça a stî e Vervî al fén do 19inme sieke. Si moirt et s' ravicaedje sont djouwés dins les djowes del passion, ki s' fwaiynut so e 2004.

Po les muzulmans (kel lomèt Sidna Aysa), c' est onk des mwaisses profetes k' on vnou divant Mawoumet, avou Abråm et David. Les muzulmans n' croeyèt nén ki Djezus a morou so ene croes, mins bén k' il a monté å Cir.

Po les djwifs, c' est on simpe pretcheu k' a critiké les grands mwaisses di leu rlidjon, et k' a stî ramassé et crucifyî pås Romins.

L' Antécri, c' est on forveyou persounaedje ki pretchreut conte li Crisse.

Dins les accints walon do 20inme sieke, les nos da Djezus-Cri estént prononcîs a môde francesse. C' est les rfondeus k' els ont-st erîlé (avou l' son DJ).

Vraiys dataedjes del vicåreye da Djezus-Cri[candjî]

Tot corwaitant les dnêyes istorikes, on pinse ki Djezus-Cri a skepyî e 6 divant Dj.C (c' est ene miete drole a dire), et a morou e 30 ap. Dj.C.

Sipårdaedje des pretchmints da Djezus-Cri[candjî]

Dins on live so les grands persounaedjes k' ont l' pus candjî l' vicåreye di tos les djoûs des cis k' ont vnou après zels (Michel Hart, The 100, a ranking of the most influential persons in history, ISBN 0-8055-0365-X) eplaidî e 1978, Djezus-Cri est metou troejhinme (dirî Mawoumet eyet Isaac Newton).

Portant, les djins k' ont yeu ene sacwè d' candjeye dins leus veye a cåze di lu, end a kécfeye dipus ki po les deus ôtes. Mins i fåt vey ki li rlidjon crustinne n' a nén stî askepieye pa Djezus-Cri tot seu, mins eto pa Sint På.

Si Djezus-Cri a pretchî so l' boune codujhance des djins, c' est sint På k' a bråmint adjinçné li teyolodjeye crustinne, po k' les idêyes da Djezus-Cri divnexhe ene rilidjon. Al moirt da Djezus-Cri, ses shuveus n' estént k' ene pitite seke djwive. C' est les scrijhaedjes da Sint På, et ses pretchmints foû del Palestene, el Sireye, e l' Azeye mineure, pu el Grece k' ont fwait cnoxhe long et lådje les atuzes diswalpêyes pa Djezus.

Djezus djåzéve l' arameyin et l' ebreu. Sint På eployive purade li grek, on lingaedje ricnoxhou adon come fwait po djåzer di filozofeye et di rlidjon.