Micolodjeye

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Li micolodjeye est l' siyince consacrêye å studiaedje des tchampions (do grec µύκης; «tchampion»). C' est ene siyince, assez protche del botanike ki studeye les plantes, elle eglobe ossu pa des côps li studiaedje des micsomicetes, bén k' i s' adjixhe d' ôrganisses n' åyant nén l' minme sitructeure ki les tchampions.

Istwere del micolodjeye[candjî]

Come syince, li micolodjeye rimonte sins dote å Suwedwès Carl von Linné et a si ovraedje Species Plantarum (1753), minme si les tchampions n' î ocupèt nén ene place vraiymint a pårt do resse des plantes. Li prumî ovraedje etiremint consacré ås tchampions a stî publiyî e 1801 pa li Sud-afrikin Christiaan Hendrick Persoon (Synopsis methodica fungorum), mais on riténrè surtout l' ovraedje d' èn ôe Suwedwès, Elias Magnus Fries, ki a fwait soude les troes volumes (ronflants) di si Systema mycologicum inte 1821 et 1832. Li mwaisse ovraedje des micolodjisses et des botanisses do 19inme sieke aboutit a l' ovraedje lomé e francès «Code international de nomenclature botanique (CINB)», fwait a Wîne e 1905 et ki fwait todi otorité. On pout rmårker ki, minme si les tchampions constitouwèt enute on ringne do vicant metou a pårt do ci des plantes, on-z a continouwé di lzî apliker li nominclateure botanike.

Classifiaedje des tchampions[candjî]

Li tacsonomeye des tchampions est sometowe a ene yerartcheye idintike a cile des plantes, les sacwantès cawetes eployeyes permetant di fé l' diferince d' avou les plantes, la k' ele ni sont nén les minmes. Cwand on sait ki l' miercopete del yerartcheye c' est l' dominne (cial, li ci des Eucariotes ou Eukaryota), ci do ringne (vaici les Fungi ou tchampions), li resse del nominclateure si fwait sorlon les cawetes shuvantes:

  • -mycota : divizion (ou ebrantchmint);
  • -mycotina : dizo-dvizion (dizo-ebrantchmint);
  • -mycetes : classe;
  • -mycetideae : dizo-classe;
  • -ales : ôre;
  • -ineae : dizo-ôre;
  • -aceae : famile;
  • -oideae : dizo-famile;
  • -ieae : tribu;
  • -inae : dizo-tribu (les nocions di tribu et dizo-tribu sont rålmint eployeyes).

Shuvèt li djinre (eventuwelmint pårti e dzo-djinre, seccions, dzo-seccions, séreyes et dzo-séreyes) et l' espece (pårtaedje possibes: dizo-espece, varyisté, dizo-varyisté, fôme, dizo-fôme, especiåle fôme, raece), li tot permetant di defini èn individu.

Si tos les tacsons metous eshonne sont clairmint definis, çou k' on mete didins ces-ci l' est bråmint moens, d' ostant d' pus ki les studias so l' ADN etrinnèt des parfonds candjmints dins l' rindjmint. Metans, djusk' ås anêyes 1990, on classéve les tchampions dins cwate divizions, Guimnomicetes, Deuteromicetes, Mastigomicetes, Amastigomicetes. Ådjourdu, i gn a todi cwate divizions, mins ci n' est pus les minmes: Kitridiomicetes, Zigomicetes, Ascomicetes, Bassidiomicetes.