Houpêye flaminete

Èn årtike di Wikipedia.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Wiktionary-logo.svg

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "houpêye flaminete", alez s' vey sol Wiccionaire

Regulus regulus japonensis head.JPG
Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "flaminete", loukîz cial
Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "roytea", loukîz cial

Li houpêye flaminete[1] ou roytea houplé[2] ou rotlet ordinaire[3], c' est l' pus corant des royteas del Walonreye.

No d' l' indje e sincieus latén : Regulus regulus (davance Regulus cristatus).

Lomaedjes[candjî | candjî l' côde wiki]

Li no d' «roytea» (eto l' no e francès «roitelet», e castiyan «reyezuelo», e catalan «reietó»…) vént di si ptite houpete djaene d' ôr, come li cene d' ene corone di rwè. D' on ptit rwè, poy ki c' est, avou l' moussalignî, li pus ptit des oujheas d' Urope.

E-n inglès, almand, neyerlandès, on l' lome «cresse d' ôr» («goldcrest», «Goldhähnchen», «goudhaantje»)

Spårdaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Regulus regulus map.png

Urazeye, disk' å Djapon

Discrijhaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Si plomaedje est verdåsse so li dzeu, grijhåsse so lu dzo.

Li måye a ene houpete djaene d' ôr, avou ene noere boirdeure.

Vicaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Dimorance[candjî | candjî l' côde wiki]

I vike dins les bwès ou åtoû des måjhons. Dinltins, i nitchive voltî dins les toets di strin.[4]

Li roytea fwait s' ni å pî d' èn åbe, et i pond bråmint.[5]

Bodjance[candjî | candjî l' côde wiki]

Sacwants dimonrnut el Walonreye tote l' anêye; sacwants ôtes cwitèt eviè l' Urope bijhrece e moes d' avri, po rivni e moes d' octôbe.[6]

Magnance[candjî | candjî l' côde wiki]

I magne les insekes, leus oûs et leus tchalons.

Doûcès creyances[candjî | candjî l' côde wiki]

C' est èn oujhea foirt respecté. On dit ki c' est lu k' åreut-st apoirté l' feu sol Tere.[7]

Cwand on roytea xhufele adjoké so èn åbe, c' est sene di bon tins; s' i tchante dins ene håye, c' est sene di plouve.[8]

Xhinaedje di s' tchant[candjî | candjî l' côde wiki]

C' est mi l' pus ptit, c' est mi l' pus bea, c' est mi li rwè des oujheas.[9]

Sourdants[candjî | candjî l' côde wiki]

Commons
I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou l' houpêye flaminete .
  1. Delphine Dargent, PGMa, 4/2012.
  2. G8 a "rôyetaî".
  3. Po tos les nos e walon, et leus accints, loukîz al notûle ALW 8 48.
  4. C8 a «rawtia».
  5. S19 p. 76.
  6. G8 p. 164.
  7. Elisée Legros, Le conte du roitelet, EMVW 11 (1972) 257-275.
  8. G8 p. 164.
  9. G208 p. 179.