Li bea bouket (tchanson)

Èn årtike di Wikipedia.
Aller à la navigation Aller à la recherche

Li bouquet delle mariée / Li bia bouquet

Li bea bouket (Li bia bouquet), ki l' prumî tite, c' esteut «Li bouquet delle mariée»[1] (Li bouket del mariêye), c' est ene tchanson e walon sicrîte et compôzêye pa Nicolas Bosret.

Elle a stî eplaideye e 1857, po-z esse tchantêye pal Soce Moncrabeau.

Elle a divnou li «tchant nåcionå» des Namurwès. Adon, c' est l' mwaisse tchanson des fiesses del Walonreye.

Cåzaedje del tchanson[candjî | candjî l’ côde wiki]

e rfondou walon[candjî | candjî l’ côde wiki]

Wikisource-logo.svg so Wikisourd: Li bea bouket

mwaisse modêye[candjî | candjî l’ côde wiki]

Wikisource-logo.svg so Wikisourd: Li bouquet delle mariée

ôte modêye do 19inme sieke[candjî | candjî l’ côde wiki]

Li mwaisse modêye a stî scrîte divant l' sistinme Feller.

Rifrin
C'est d'mwin li jou di m'mariatche,
Aprètez, aprètez tos vos bouquèts,
Vos les mettro au coirsache
Des bauchelles do banquet.[2]

  
Couplets

Ça sti one saquwès d'drôle
L'ote-fi j'aveûve on'crôle
Tot aspoûyi
Dj'allès soki
L'âmour vint m'rewéi.

C'èsteûve mi ptit'Mâriye
Come el'esteûve djolie
Quén imbaras
ça sti c'djoû-là
Qui dj'a siné l'contract.

Adiè totes mès folies
Dj'intèr dins l'confrériye
C'èst-st-à l'ôté
Qui dj-vas djûrer
Amour, fidélité

C'est d'mwin qui dj'boute à pièce
Adiè tote li djonesse
Po cominçi
D'jî m'vas satchî
A l'cwâde à tot spiyî
[3]

e scrijhaedje Feller[candjî | candjî l’ côde wiki]

E sistinme Feller come apliké ås Relîs namurwès e 1937. Wikisource-logo.svg so Wikisourd: Li bouquet dèl mariéye

Esplikêyes[candjî | candjî l’ côde wiki]

Dins l' prumî coplet, «dj' aveu ene crole» vout dire k' il esteut . I s' aspoyive sol candlete, presse a s' essocter, cwand i veya si feme a divni. Çou ki rewoeya.

Dins l' deujhinme coplet, «ké-n imbaras» vout dire k' i gn aveut bråmint do rmowe-manaedje cwand il a stî al comene siner l' ake di mariaedje.

Dins l' troejhinme coplet, i dit k' i mousse dins l' confréreye (des djins maryîs), çou k' est clawé pal mariaedje a l' eglijhe (a l' åté).

Li cwatrinme coplet, i dit k' i va s' apîçter, come les poyes ki rintrèt al nute so leu djoke. Si djonnesse, la k' i rôbaléve tocosté, est bén evoye. Et i va fé ene fiesse avou les djonnes do viyaedje u do coulot. Prinde ene grande coide, et fé deus ekipes: les omes maryîs d' on costé, et les djonnes omes di l' ôte. Come di djusse, i s' va mete do costé des maryîs, et saetchî timpesse sol coide, po k' les maryîs vinkixhexhe les nén-maryîs. Ôtrumint, kécfeye ki s' mariaedje ni serè nén ureus. Va-z è vey ![4]

Shuvance[candjî | candjî l’ côde wiki]

L' istwere di l' askepiaedje del tchanson a stî raconté dins ene operete «L' istwere do bea bouket», sicrîte pa Jules Evrard e 1945. Li live a rexhou po les fiesses di Walonreye li 15 di setimbe 1945. Les pårticions da Nicolas Bosret î ont stî rarindjeye pa Nesse Montellier.

Corwaitaedje do walon[candjî | candjî l’ côde wiki]

Li mot «bouket»[candjî | candjî l’ côde wiki]

Come tos les prumîs scrijhaedjes e walon, li scrijheu ni rcwirt gote s' i gn a nén des mots pus tipikes dins èn ôte accint do walon. Li mot «bouket» si dit eto «busket» eyet «doket» dins des ôtès coines del Walonreye.

Croejhete[candjî | candjî l’ côde wiki]

Pol croejhete, on rilevrè l' eployaedje d' on NDIE (passé simpe) francès dins l' prumî coplet.

L' amour vint m' rewoeyî.

Dins l' minme fråze, on n' uze nén del rîle des aidants viebes. Ele sereut, miersipepieuzmint:

L' amour mi vna rewoeyî.

Mins gn åreut la on pî d' trop eneviè l' muzike.

Halcrosses E[candjî | candjî l’ côde wiki]

Come dins l' tchanson e francès, di ç' tins la, on prononcive les halcrosses E, pår å mitan del fråze:

Des båsheles do banket (/dɛ‿bɔːʃɛlœ‿dɔ‿bãkɛ/)

E 20inme sieke, on veya evi leu prononçaedje ådvins do vers (tot e laixhant sovint li prononçaedje al fén do mot, avou adon ene note so on halcrosse E). Li fråze voci ådzeu esta rcandjeye insi:

Des båsheles di nosse banket (/dɛ‿bɔːʃɛl‿di‿nɔs‿bãkɛ/)

Li tchantaedje metou so les Cmons a bråmint rsaetchî les halcrosses E å coron des mots (mins nén tertos).

Belès ratourneures[candjî | candjî l’ côde wiki]

Mins gn a eto des belès ratourneures, come:

Hårdêyes difoûtrinnes[candjî | candjî l’ côde wiki]

Pî-notes[candjî | candjî l’ côde wiki]

  1. Mwaisse sicrijhaedje, ortografeye di dvant Feller.
  2. Avou on pî sol halcrosse E di «båshele». Pol rissaetchî, les riscrijheus ont radapté l' ver tot l' fijhant divni: «Des bauchèles di nosse banquet»
  3. Referinces nén dnêyes !
  4. Esplikêyes da Pierrot Dufaux a Lucyin Mahin, Li Rantoele 2001.