Uzeu:Lucyin/intrêyes nôvimbe-decimbe 2005

Li splitchant motî do walon: intrêyes do moes d' nôvimbe et decimbe 2005.

Viyaedjes et Veyes del Walonreye

Viyaedjes del province di Lidje

• Solwåster
• Mitchroû, Mitchrou
• Påye
• Zôrbrôte

Viyaedjes del province di Nameur

• Ermeton
• Sint-Djuråd
• Marveye

Viyaedjes del province do Lussimbork

• Mirwå
• Cugnon, Cugnotî
• Moite-Han
• Hedreye
• Amberlou

Viyaedjes del province do Hinnot

• Pieton
• Virele
• Cweme u Cwinme
• Framriye, Framizou

Viyaedjes del province do Roman Payis

• Nodwé
• Lîsmia

Aiwes del Walonreye

• Pieton
• Hedreye

sints del Walonreye

• Rok (sint)
• sint Djuråd

Djeyografeye do monde.

• Echternak

Kimons nos

Mots spepyîs pår

• abuvrer, abuvraedje, abuvrî, abuvrire, abuvroe, abuvroû, abuvroûle; rabuvrer, rabuvraedje

• resse, resplêye, resplot, resplete, respleu

• orî (orire, boird) ; orire

• displocter, disploctaedje

• croker, crokêye, croke, crokete
  • croke-moirt
  • croke-patår
  • croke-penin

Mots d' ådjourdu, noûmots, mots erî-rfwaits, mots calkés.

• bénvlant
• asse 2, asmatike
• bibioteke, bibiotekî, bibiotecresse
• diszoumer
• filolodjisse, filolodjike, filolodjicmint
• fwaire-pårt On dit eto: lete di moirt.
• latén, latene
• monumint
• prôze
  • prôze-powezeye
• sitår u estår / står
• succès
• vierbire
• viziter, vizite, vizitaedje, viziteu
• zoum, zoumer

Mots intrés al varade

• assonrer
• bîle, bîleus
• si bîler
• si catibuler
• civire
• kénte
• mazete
• oraye, orî
• pesse
• plorer, ploråd
• ponte, pontion
• porcession
• Porcioncule
• resse, restant
• schiner
• solwef
• werker

Mots intrés pa parintêye

mirer

• murer, muroe
• Mirwå

croper

• croper
  • crope-e-tere * cropiner
• cropter
• cropixhmint
• cropetere

cori

• cori, coraedje, coreu
• corî
• courresse // courreye
• corater, coratreye
• corote
• ricori

hertchî

• ahertchî
• ehertchî, ehertchaedje
• rahertchî
• hertchî, hertchire, hertchoe, hetche, hertchåde, hertchaedje, hertcheu, hertcheye
• kihertchî

code et coyî

• code, codaedje, codåjhe
• coyî
• rascoyî
• rascode

manêye, dimani

• manêye
• dimani, dimanant
• si mani
• s' kimani

plome

• plome, ploumon, ploumaedje
• ploumasse, ploumet, plouma
• ploumer, ploumaedje
  • plome-cou
• ploumter, ploumtaedje, ploumteu
• ploumion
• ploumtion
• disploumer, disploumaedje
• disploumter, disploumtaedje
• ploumteus, ploumtî
• ploumté
• ploumyî
• ploumzak

• Bodje omonime :
  • ploumer (v.c., vey si c' est di scwere å fi d' plomb, codjowaedje alouwer)
  • ploumete, ploumiåd
  • ploumyî (v.s.dj., codjowaedje tcheryî)

xhinåd

• xhinådreye
• xhinårder
• rixhiner, rixhinaedje, rixhinåd
• raxhiner

houwer 1 & houwer 2

• houwer, houwa, houwåd, houwoe
• houwete
  • si houwer evoye (v.pr. å spitron)
• houwer, houwaedje, houwêye, houwreye
  • tchet-houwant
• ahouwer, ahouwa, ahouwmint
• ahouwer, ahouwaedje

coet

• coet, coetisté u coehisté
• coete
• r(i)coet

Mots intrés pa tinme

agricoûteure

• four
• hertchinne
• îpe
• picoter, picoteuse
• ringyî, ringuiaedje, ringuion
• seracuzer, seracuzaedje

mousmints

• foufe, fouftî, foufreye
  • efoufyî, efoufiaedje, efoufiant
• clicote, clicotî
• nipe
• finfurlotche

Plantes

• åmonne, åmonnî
• bon-bwès
• bwès sint Djuråd
• crissôte
• djolibwès
• meure, meuron, meuronî
• sint-bwès
• tchinne-lidje

Biesses

• espadon / spadon
• spirou

Linwince & croejhete walone

omonimes

e rfondou

• resse
  • resse (v. esse co on côp) // resse (o.n., restant) // resse (f.n. u o.n., banslete, coirbion)

• orî
  • orî (orire, boird) // orî (cossén)

• bire
• bire (abwesson) // bire (civire et ôtès ahesses po les moirts)

• ploumer
  • ploumer (saetchî les ploumes evoye) // ploumer (vey si c' est di scwere å fi d' plomb)

• houwer
  • houwer (sayî di n' nén atraper) // houwer (xhufler, boerler so ene sakî)

• ahouwer
  • ahouwer (waeranti) // ahouwer (criyî waeraxhmint so)

• cwåte
  • cwåte (f.n., cwårdjeu, mape, evnd.) // cwåte (f.n., viye muzeure)
• åmonne

• • åmonne (f.n., frut) // åmonne (f.n., dinêye)
• åmonnî

omonimeye coinrece

• fouyea // fouya
• bîle // bire

Sinonimes

• ampone, amponî // åmonne, åmonnî // ambe, amblî
• coetisté u coehisté // påjhire u påjhûle, påjhirté, påjhûlisté // trankile, trankilté
• grandiveus // rinflé
• limåtche, houwa
• meumeure // meure, meuron
• nipe // foufe // finfurlotche // clicote
• raxhiner // rasbrognî

cawetes & betchetes

• -oe

adviebes et dvancetes

• so
  • sol
• nerén
• platezak, platkizak

pronos

• rén

Intrêyes diyalectåles

• in

Ricoridjaedjes, recråxhaedjes, et "wikijhaedjes"

• astantche
• astantchî
• berlinne
• boscheter, boschetaedje, boschetant
• canifechtone
• cayter
• cråne, cråndimint
• cråner, cråneu
• damjhele
• djino / gngno
• feyaene
• préjhî, forpréjhî
• rashonner, rashonnaedje, rashonneu
• sipiter
• souwer
• spitant
• taeye
• tawea, tawire
• tchôde
• trefe
• vea
• veler, velire, velî, velresse
• waerixhea
• xhlé
  • vea d' måss