Coleur

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Li coleur d' ene sacwè k' on rwaite, c' est l' sinsåsion kel cervea rçût a pårti des ouys, ki provént del wachlire del loumire ki rispite foû di ç' sacwè la. Les sôres di coleurs vont do rodje (avou l' pus grande longueur di wachlire, å violé (avou li pus ptite), et on les pout vey totes, par ôre, dins l' airdiè.

Sôres di coleurs[candjî]

  • Li manke di coleurs :
    • blanc : ene sacwè est blanc cwand i riboute totes les wachlires del loumire do solea.
    • noer : ene sacwè est noer cwand i leye amoussî totes les wachlires del loumire do solea.
  • Les coleurs soûmintreces.
  • Les maxhêyès coleurs

Les tons[candjî]

(metous do pus foncé å pus clair)

vert-di-gris, li coleur di l' erunixha d' keuve
rôze påpåd, c' est l' coleur del pea des ptits efants
li messe: cwate piretes, cwate bårbetes et ene rossete pea
  • tons do gris
    • årdjinté gris.
  • tons måve / viyolé
  • tons do rosse
    • pwel-di-carote
    • rossea, rossete.
  • tons do noer
    • noer waisse (bleu foncé foirt foncé)

Coleur des biesses[candjî]

tchivås[candjî]

  • baye : bruns poys sol coir avou ene noere kaime, et des noers poys å dbout des pates (F. bai)
  • on gris roncin / ene grijhe cavale : poys bruns, noers et blancs maxhîs (F. aubère)

vatches[candjî]

les troes poyaedjes del raece BBB : cabolé noer, cabolé bleu, blanc
  • cabolêye vatche u caflorêye vatche: avou do blanc et ene ôte coleur, pa grossès taetches (did la, li spot : gn a nole cabolêye vatche ki n' åye des taetches).
    • ene cabolêye bleu, ene cafloreye bleuwe : ene vatche blanke et bleuwe (F. Pie-bleue).
    • ene cabolêye rodje, ene cafloreye rodje : ene vatche blanke et rodje (F. Pie-rouge).
    • ene cabolêye rodje, ene cafloreye noere : ene vatche blanke et noere (F. Pie-noire).

colons[candjî]

taetches (so les biesses u les oujheas)[candjî]

  • agaesse (avou des grandès taetches noer et blanc)
  • moxhi noers pwels dins on blanc poyaedje u l' contråve.
  • tapiné u mayté tote pititès taetches.

Coleurs do vizaedje, del pea, des tchveas, des mousmints.[candjî]

Vizaedje[candjî]

Pea[candjî]

morete pea

Mousmints[candjî]

Lomaedjes des mousmints di scwantès coleurs :

  • cote, taeye ås poes (pitites tondès taetches).
  • tchimijhe ås carimadjoyes, carimadjoylêye.

Sicolodjeye et coleurs[candjî]

Dins l' cåzaedje di tos les djoûs[candjî]

Les coleurs sont ene sacwè ki fwait rispiter des sintimints muchyîs sordivintrinnmint. On pout vey çoula : Dins l' lomaedje des coleurs : insi, e walon, des novelès coleurs, po les mousmints prindèt rade des nos e francès (baije). E l' arabe marokin, li no des coleurs, minme tote simpe est dit e francès, å mitan d' ene fråze pår arabe. E Senegal, les Peuls, on peupe di l' aschate do dezert ni vlèt nén k' on deye k' i sont noers. I fåt dire k' i sont rodjes.

Essegnreçté des coleurs[candjî]

Djowe del passion : après l' ravicaedje da Djezus, les costumes et les djeus d' loumires mostrèt pus sovint li blanke coleur

Simboles djenerås[candjî]

Po les publicisses, tote les coleurs sont assoçnêyes dins l' parfond d' nos-minmes, a des sacwès :

  • les djaenes foncés et l' orandje, a l' esté, et å solea (riclames po les vacances)
  • les bleus clairs å froed (riclame po les frigos, les edjaloes).
  • li rôze ås radjoûs amoreus (waibes pornos)
  • li blanc al purté (dins les imådjes rilidjeuses).
  • li noer å diale.

Simboles politikes[candjî]

  • li vete al nateure et ås pårtis ecolos.
  • li bleu waisse (bleu rwè) ås pårtis catolikes.
  • li rodje ås comunisses et ås socialisses. Dins les waibes et les afitches, po fé rexhe des mots k' i fåt di tote foice riwaitî.
  • li brun ås pårtis del foite droete (nazi, fachisses, recsisses).
  • li rodje et l' djaene, c' est les coleurs-essegnes del Principåté d' Lidje, riprinjhes sol drapea walon.

Hårdêye difoûtrinne[candjî]

Sourdants[candjî]

  1. mot saetchî do Houlot; dins l' motî d' Vervî : "minî-minene" coleur "inte les deus"