Djudayisse

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Li rlidjon djwive ou rlidjon israyelite ou djudayisse, c' est li pus viye des rlidjons monoteyisses. Elle est co pratikêye ouy, totavå l' Daegne, foirt avant e l' estat d' Israyel.

Les sints lives del rilidjon djwive (Tora) ont stî rprins des crustins (Vî Testamint). Li Djneze et bråmint des ôtes bokets (istorikes et racontroûlreces) si rtrovnut eto dins l' Alcoran.

Grandès tapes di l' istwere des Djwifs[candjî]

Miniauge.gifLoukîz a : Falachas.
  • A li rwene do Timpe di Djeruzalem (-586) et so tot li cene do deujhinme Timpe (70), les ofrixhaedjes divnît impossibe. Li cule si fjha adon ezès sinagokes (recitaedje del Tora, priyires). C' est co insi, avou sacwants ptits candjmint, dins l' djudayisse d' asteure.

Teyolodjeye et doctrenes[candjî]

Li mwaisse atuze teyolodjike, c' est li cene d'on Diu unike k' a fwait aloyance avou Abråm et a transmetou si loe a Moyisse.

Les nén-schoûtaedjes Loe sont les cåzes do måleur d' asteure.

Gn årè on Messeye ki vénrè pus tård et mete so pîs li ringne del djustisse sul Daegne. Mins ci-ci n' est nén Djezus-Cri, nén ddja waitî come on profete pa les Djwifs.

Li profecion di croeyance est li "shema" (Schoûte, Israyel).

Li live sacré est (rilomé Bibe pa les crustins) est espliké pal Mishnah eyet l' Talmoud.

Pratikes[candjî]

I gn a cénk djamas, ki les troes prumîs sont lomés "fiesses do perlinaedje".

On î radjoute:

Les fiesses rilidjeuses eyet li semdi djwif (shabbat) sont des djoûs ki les praticants sont-st oblidjîs d' si rpoizer.

I gn a normålmint troes dispinses å djoû (chahrit, minhat et arbit) k' on adjoute a mousaf, les shabbats, djoûs di fiesse et les 1îs do moes liturdjike et, totoute, neylah po li Yom Kipour.(a mî espliker)

Commons
I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou l' djudayisse .