Cawete di codjowaedje -i

Èn årtike di Wikipedia.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Li cawete di codjowaedje -i, po dire li vraiy, end a cwate sôres, bén diferinnes :

Li cawete di codjowaedje -i des viebes del 4inme cogne[candjî | candjî l' côde wiki]

Kimint les ricnoxhe ?[candjî | candjî l' côde wiki]

  • i fjhèt des codjowaedje avou l’ sititchete -ixh- :
fini : i finixhèt
pouri : ça pourixheut
prusti : ele prustixhnut co avou leus mwins
  • ossubén ki l’ parintêye :
alårdji : l’ alårdjixhaedje
setchi : li setchixhmint
meuri / mawri : i fwait meurixhant

Diyalectolodjeye[candjî | candjî l' côde wiki]

Ces viebes la wårdèt l’ cawete -i (ki dvént -ë e Roman payis) dins tos les accints do walon.

egz. : disfondowes di blanki : blantchi, blanki, blankë, blonki

Li cawete di codjowaedje -i di sacwants viebes del 5inme cogne[candjî | candjî l' côde wiki]

Kimint les ricnoxhe ?[candjî | candjî l' côde wiki]

  • i s’ codjownut sins stitchete :
sinti : i sintèt
minti : i minteut a s’ mame
sepi : nos l’ sepans bén
rascovri : les rives, c’ est les schayes ki rascrovnut li dzeu des meurs.
  • parey dins l’ parintaedje :
drovi : ene droveuse å cinema
ratni : i n’ a pont d’ ratna
rivni : il a oyou des rivnants

Diyalectolodjeye[candjî | candjî l' côde wiki]

Ces viebes la ni wårdèt l’ cawete -i k’ après l’ payis d’ Lidje ; so Nameur, li Basse Årdene et Tchålerwè, c’ est -u (et esse todi -ë e Roman payis, mins est ç’ li candjmint d’ on U ou d’ on I ?)

egz. : disfondowes di vini / vni : vini, vunu, vènu, vënë / vni – mni, vnu, vnë

Djivêye di viebes di cisse cogne la[candjî | candjî l' côde wiki]

Miniauge.gifLoukîz a : Cwatrinme troke di viebes e walon#Viebes avou ene cawete -i ki n' sont nén del 4inme troke

Cawete di codjowaedje -i do cåzant di l' indicatif prezintrece des viebes del cwatrinme troke[candjî | candjî l' côde wiki]

E rfondou[candjî | candjî l' côde wiki]

Li cåzant di l' indicatif prezintrece des viebes del cwatrinme troke a deus codjowaedjes e rfondou (dobe rifondowe) :

  • onk avou l' cawete -i : dji fini, dji prusti, dji rodji
  • onk avou l' cawete -ixh : dji finixh, dji prustixh, dji rodjixh

Diyalectolodjeye[candjî | candjî l' côde wiki]

Li prumî riprezinte li codjowaedje corant e 20inme sieke e walon do Mitan, [[[walon do Coûtchant|do Coûtchant]] ey el Basse Årdene.

Disfondowes : -i (dji fini), -is (dji finis), (djë fënë), ës (djë fënës) sorlon l' accint et les relijhas ortografikes.

Li deujhinme riprezinte li codjowaedje corant e 20inme sieke e walon do Levant.

Disfondowes : -ih (dji finih), -ihe (dji finihe) -ihy (dji finihy) sorlon l' accint et les relijhas ortografikes.

Cawete di codjowaedje -i disfondowe di -î[candjî | candjî l' côde wiki]

Dins sacwants accints do walon, li cawete di codjowaedje -i si rescontere eto po les viebes des deujhinme et troejhinme cogne, estô del cawete di codjowaedje -î (rifondou, Nameur, Lidje).

egz. : waitî (Nameur, Inguezêye, Bive) = waiti (Bastogne, Cînè, Dinant, Virwin, Djimbe)