Codjowaedje waitî

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Li codjowaedje di waitî, c' est l' essegne po codjower les viebes erîlés del deujhinme troke da Hendschel. On-z a eto eployî come essegne "lodjî".

Mwaissès piceures[candjî | candjî l' côde wiki]

Po codjower "waitî", on stitche ene cawete di codjowaedje après l' bodje wait-.

Les cawetes di codjowaedjes des viebes del deujhinme troke sont les minmes ki les cenes del prumire troke, apus ki :

  • a l' atôchî (poli) di l' indicatif prezintrece (et ås tins et djins kel shuvnut), li cawete est -îz (et nén -ez) :
vos waitîz, i fåt ki vos cmincîxhe, saetchîz comifåt !

(eto, l' indicatif prezintrece a l' minme cogne ki les indicatifs erireces, durants et nén durants: vos waitîz = F. vous regardez, vous regardiez, vous regardâtes).

  • Ås singulî do NDIE (imparfait), les cawetes sont -ive, ives, ive (et nén -éve, éves, -éve).

Viebes erîlés so "waitî"[candjî | candjî l' côde wiki]

C' est tos les viebes ki leu cawete d' infinitif, c' est , Les viebes kel dierinne cossoune di leu bodje, c' est -ss-, -c-, -tch-, -dj- et -y- sont bråmint pus sovint rfondous come viebe del deujhinme troke ki come viebe del prumire troke :

Disrîlés viebes del deujhinme troke[candjî | candjî l' côde wiki]

  • les viebes del troejhinme troke, ki leu cawete d' infinitif, c' est -Cossoune + yî.
  • les viebes ki l' dierinne cossoune candje pacô :
    • divant ene cossoune : viebes avou on shuvion -ssî å coron : tchessî .
    • divant l' voyale -a (cawetes di codjowaedje -ans, -a…)
      • Viebes avou on shuvion -cî å coron : picî.
      • Viebes avou on shuvion -kî å coron : tchôkî.
  • Les viebes ki candjnut d' voyale å dierin pî : grevissî, criyî, spiyî,....
  • Les viebes avou on R divant l' dierinne cossoune
  • Les viebes avou deus cossounes divant l' cawete -î : ramxhî, frumjhî (co a travayî).

Codjowaedjes coinreces[candjî | candjî l' côde wiki]

  • Infinitif.
    • come les ôtes longs I, li cawete di codjowaedje di l' infinitif divént -i dins l' payis di Flipveye et d' Dinant ::couminci (Flipveye), kiminci (Dinant).
    • Cisse troke la n' esgistêye nén dins l' Mîtrinne Årdene, elle est replaecêye pa des cawetes di codjowaedjes del prumire troke:
kumincè (Sint-Houbert, Tchestrolès)
kumincer (ban d' Libin).

Les modeles eployîs dins les ôtès croejhetes[candjî | candjî l' côde wiki]

Hårdêyes difoûtrinnes[candjî | candjî l' côde wiki]