Coleur

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Wiktionary-logo.svg

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "coleur", alez s' vey sol Wiccionaire

vatches di sacwants coleurs
Foyes di faw di sacwants coleurs

Li coleur d' ene sacwè k' on rwaite, c' est l' sinsåsion kel cervea rçût a pårti des ouys, ki provént del wachlire del loumire ki rispite foû di ç' sacwè la. Les sôres di coleurs vont do rodje (avou l' pus grande longueur di wachlire, å violé (avou li pus ptite), et on les pout vey totes, par ôre, dins l' airdiè.

Sôres di coleurs[candjî | candjî l' côde wiki]

  • Li manke di coleurs :
    • blanc : ene sacwè est blanc cwand i riboute totes les wachlires del loumire do solea.
    • noer : ene sacwè est noer cwand i leye amoussî totes les wachlires del loumire do solea.
  • Les coleurs soûmintreces.
  • Les maxhêyès coleurs

Les tons[candjî | candjî l' côde wiki]

(metous do pus foncé å pus clair)

vert-di-gris, li coleur di l' erunixha d' keuve
rôze påpåd, c' est l' coleur del pea des ptits efants
li messe: cwate piretes, cwate bårbetes et ene rossete pea
  • tons do gris
    • årdjinté gris.
  • tons måve / viyolé
  • tons do rosse
    • pwel-di-carote
    • rossea, rossete.
  • tons do noer
    • noer waisse (bleu foncé foirt foncé)

Coleur des biesses[candjî | candjî l' côde wiki]

tchivås[candjî | candjî l' côde wiki]

  • baye : bruns poys sol coir avou ene noere kaime, et des noers poys å dbout des pates (F. bai)
  • on gris roncin / ene grijhe cavale : poys bruns, noers et blancs maxhîs (F. aubère)

vatches[candjî | candjî l' côde wiki]

les troes poyaedjes del raece BBB : cabolé noer, cabolé bleu, blanc
  • cabolêye vatche u caflorêye vatche: avou do blanc et ene ôte coleur, pa grossès taetches (did la, li spot : gn a nole cabolêye vatche ki n' åye des taetches).
    • ene cabolêye bleu, ene cafloreye bleuwe : ene vatche blanke et bleuwe (F. Pie-bleue).
    • ene cabolêye rodje, ene cafloreye rodje : ene vatche blanke et rodje (F. Pie-rouge).
    • ene cabolêye rodje, ene cafloreye noere : ene vatche blanke et noere (F. Pie-noire).

colons[candjî | candjî l' côde wiki]

taetches (so les biesses u les oujheas)[candjî | candjî l' côde wiki]

  • agaesse (avou des grandès taetches noer et blanc)
  • moxhi noers pwels dins on blanc poyaedje u l' contråve.
  • tapiné u mayté tote pititès taetches.

Coleurs do vizaedje, del pea, des tchveas, des mousmints.[candjî | candjî l' côde wiki]

Vizaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Pea[candjî | candjî l' côde wiki]

morete pea

Mousmints[candjî | candjî l' côde wiki]

Lomaedjes des mousmints di scwantès coleurs :

  • cote, taeye ås poes (pitites tondès taetches).
  • tchimijhe ås carimadjoyes, carimadjoylêye.

Sicolodjeye et coleurs[candjî | candjî l' côde wiki]

Dins l' cåzaedje di tos les djoûs[candjî | candjî l' côde wiki]

Les coleurs sont ene sacwè ki fwait rispiter des sintimints muchyîs sordivintrinnmint. On pout vey çoula : Dins l' lomaedje des coleurs : insi, e walon, des novelès coleurs, po les mousmints prindèt rade des nos e francès (baije). E l' arabe marokin, li no des coleurs, minme tote simpe est dit e francès, å mitan d' ene fråze pår arabe. E Senegal, les Peuls, on peupe di l' aschate do dezert ni vlèt nén k' on deye k' i sont noers. I fåt dire k' i sont rodjes.

Essegnreçté des coleurs[candjî | candjî l' côde wiki]

Djowe del passion : après l' ravicaedje da Djezus, les costumes et les djeus d' loumires mostrèt pus sovint li blanke coleur

Simboles djenerås[candjî | candjî l' côde wiki]

Po les publicisses, tote les coleurs sont assoçnêyes dins l' parfond d' nos-minmes, a des sacwès :

  • les djaenes foncés et l' orandje, a l' esté, et å solea (riclames po les vacances)
  • les bleus clairs å froed (riclame po les frigos, les edjaloes).
  • li rôze ås radjoûs amoreus (waibes pornos)
  • li blanc al purté (dins les imådjes rilidjeuses).
  • li noer å diale.

Simboles politikes[candjî | candjî l' côde wiki]

  • li vete al nateure et ås pårtis ecolos.
  • li bleu waisse (bleu rwè) ås pårtis catolikes.
  • li rodje ås comunisses et ås socialisses. Dins les waibes et les afitches, po fé rexhe des mots k' i fåt di tote foice riwaitî.
  • li brun ås pårtis del foite droete (nazi, fachisses, recsisses).
  • li rodje et l' djaene, c' est les coleurs-essegnes del Principåté d' Lidje, riprinjhes sol drapea walon.

Hårdêye difoûtrinne[candjî | candjî l' côde wiki]

Sourdants[candjî | candjî l' côde wiki]

  1. mot saetchî do Houlot; dins l' motî d' Vervî : "minî-minene" coleur "inte les deus"