Fôrlan

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

lingaedjes > indo-uropeyin > italike > réto-roman > fôrlan


Li fôrlan (on pôreut dire eto : fourlanès, furlan e fôrlan et friulano en itålyin), c' est on lingaedje foirt sitindou del famile réto-romane des lingaedjes romans. C' est l' ci k' est metou li pus å Levant di cisse coxhe la des lingaedjes romans. C' est l' vijhén et près-parint do Romantche, cåzé el Swisse.

Il est cåzé dins l' payis di Frioule-Veneceye å nord-ess di l' Itåleye, adlé li Sloveneye, pa des cintinnes di meyes di djins. Cåzi tos les Fôrlans cåzèt ossi l' itålyin.

Côde ISO: fur

Diyalekes do lingaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

I gn a troes gropes di diyalekes, ki s' comprindèt tertos inte zels:

  • Fôrlan do cinte, cåzé e l' payis d' Oudine, sicrît so les oficiels documints et c' est veyou come li pus peur ;
  • Fôrlan del Carniole ;
  • Fôrlan do Bas Friyoul et d' l' Isontin.

Egzimpe di tecse[candjî | candjî l' côde wiki]

  • e fôrlan: Ducj i oms a nassin libars e compagns come dignitât e derits. A an sintiment e cussience e bisugne che si tratin un culaltri come fradis.
  • ratournaedje walon: Tos les omes vinèt å monde libes et ewals po çou k' est d' leu dignité et d' leus droets. Leu råjhon et leu consyince elzi fwait on dvwer di s' kidure inte di zels come des frés.

(prumî årtike del Declaråcion univiersele des droets del djin)

Walon Fôrlan
tchaire cjadree
mårtea martièl
Cwè diss, vî? Ce contis tu, po?
el pea le piel
el diale el diaul
tertous ducj
rén a fé nuje ce fâ
al copete in somp

Bibliografie[candjî | candjî l' côde wiki]

  • Paola Benincà, Laura Vanelli, Linguistica friulana, Unipress, Padova, 2005.
  • Franc Fari (cur.), Manuâl di lenghistiche furlane, Forum, Udine, 2005.
  • Giuseppe Francescato, Dialettologia friulana, Società Filologica Friulana, Udine, 1966.
  • Giovanni Frau, I dialetti del Friuli, Società Filologica Friulana, Udine, 1984.
  • Sabine Heinemann, Studi di linguistica friulana, Società Filologica Friulana, Udine, 2007.
  • Carla Marcato, Friuli-Venezia Giulia, Laterza, Roma - Bari, 2001.
  • Georg Pagitz: Friaulisch Wort für Wort, Bielefeld, Reise Know-How, 2007.
  • Piera Rizzolati, Elementi di linguistica friulana, Società Filologica Friulana, Udine, 1981.
  • Paolo Roseano, La pronuncia del friulano standard: proposte, problemi, prospettive, Ce Fastu?, LXXXVI (2010), n. 1, p. 7-34.
  • Federico Vicario (cur.), Lezioni di lingua e cultura friulana, Società Filologica Friulana, Udine, 2005.
  • Federico Vicario, Lezioni di linguistica friulana, Forum, Udine, 2005.

Difoûtrinnès hårdêyes[candjî | candjî l' côde wiki]