Georges Lemaître

Georges Lemaître (riwalnijhåve Djôr Limwaisse), c' esteut on astrofizicyin walon et bedje.

I vna-st å monde a Tchålerwè l' 17 di djulete 1894 et mora-st a Lovén l' 20 di djun 1966.

Georges Lemaître esteut curé. Mins il a todi bén fwait l' diferince etur si fwè eyet ses sincieusès rcwerances. I divna prof d' univ a l' UCL.

Li Walonreye a yeu èn ôte efant dins l' monde di l' astronomeye : Jean-Charles Houzeau de Lehaie.

Mwaissès idêyes

Il a tuzé onk des prumîs a l' idêye ki l' univiers esteut ki si spårdeut. Si teze, ki parexha dins l' «Annales de la société scientifique de Bruxelles», esteut etitrêye «Un univers homogène de masse constante et de rayon croissant, rendant compte de la vitesse radiale des nébuleuses extragalactiques» (èn univier omodjinne di masse nén bodjante et d' rai todi pus grand, çou k' est aconté pal felesse des nebuleuses did foû d' nosse galacseye) (1927).

A ç' moumint la, Albert Einstein lu-minme creyeut ki l' univiers ni bodjive nén. Mins gn ava, e 1929, ene (ri-)discoviete da Arthur Eddington come cwè les galacseyes les pus lon erî evoyént ene pus rodje loumire. C' est l' efet Doppler pol loumire k' aveut ddja stî discrît pa Vesto Slipper e 1912. Li rodje, di pus ptite wachlire ki l' blanc, mostere ki l' sourdant del loumire boute å lådje (s' alontixh do rçuveu del loumire).

Georges Lemaître est ricnoxhou come estant dins l' veur, et rçure li Pris Francqui e 1934.

Si l' univier si spåd, dabôrd, å cmince, c' esteut ene seule grosse bole. C' est l' atuzlêye do Grand Cpetaedje (Big Bang). C' est l' abayeye k' il atåvele e 1931. Mins les sincieus ni l' admetît nén sol côp.

Djusse divant s' moirt e 1966, on trova (d' astcheyance) li prouve d' on fond d' microwaches cosmike (Cosmic Microwave Backbround), ki Lemaître aveut ddja supôzé a pårti di ses teyoreyes.