Tchålerwè

Èn årtike di Wikipedia.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Tchålerwè — Châlèrwè
Charleroi
(Detays) (Detays)
(Detays) (Detays)
Eplaeçmint del comene dins l' province
Lingaedje oficir Francès
Lingaedje coinrece Walon

- Walon do Coûtchant

No dès dimorants Tchålerwetî(s) - Omrin

Tchålerwetresse(s) - Femrin

Borguimwaisse Paul Magnette
Eplaeçmint - Arondixhmint di Tchålerwè

- Province do Hinnot

- Walonreye

- Beldjike

Sitindêye 103,09 km²
Peuplåcion (asteure) +/- 201.816 dimorants
Dinsité (asteure) dimorants/km²
Coisse d' eure ECG (ECG+1) / CEST (UTC+2)
Ime Payis d' Tchålerwè

([FR] Pays de Charleroi)

Preficse telefonike (+32) 071
Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "Payis d' Tchålerwè", loukîz cial

Li grand Tchålerwè (la-minme Châlèrwè, Fr: Charleroi), c' est ene rebanêye comene del Waloneye, el province do Hinnot.

Payis d' Tchålerwè[candjî | candjî l' côde wiki]

Miniauge.gifLoukîz a : «Payis d' Tchålerwè»

Ban d' Tchålerwè (comenes del veye di Tchålerwè)[candjî | candjî l' côde wiki]

Chiffe No del comene Rapontiaedje e Francès[1] Limero del posse[2]
I. Tchålerwè Charleroi 6000
II. Dårmè Dampremy 6020
III. Lodlinsåt Lodelinsart 6042
IV. Djilî Gilly 6060
V. Montgneye-so-Sambe Montignies-sur-Sambre 6061
VI. Couyet Couillet 6010
VII. Mårcinele Marcinelle 6001
VIII. Mont-dzeu-Mårciene Mont-sur-Marchienne 6032
IX. Mårciene Marchienne

Marchienne-au-Pont

6030
X. Moncea-so-Sambe Monceaux-sur-Sambre 6031
XI. Goutrou Goutroux 6030
XII. El Rou-dlé-Tchålerwè Roux

Roux-lez-Charleroi

6044
XIII. Djumet Jumet 6040
XIV. Gochliye Gosselies 6041
XV. El Ronsåt Ransart 6043
Ban d'Tchålerwè

Comenes åtoû d' Tchålerwè[candjî | candjî l' côde wiki]

No del comene - Limero del posse

Avou pus di 200.000 dimorants (500.000 dins l' aglomeråcion) c' est li veye li pus peuplêye di Waloneye (eyet li cwatrinme di Beldjike).

Djeyografeye[candjî | candjî l' côde wiki]


Evironmint[candjî | candjî l' côde wiki]

Aiwe[candjî | candjî l' côde wiki]

Li principale aiwe ki passe på Tchålerwè est Sambe. Mins nerén, i gn' a sacwants rixheas ki passnut dins 'ç veye, mins i sont cåzumint tos moens kinoxhou ki Sambe, ecsepté Canå Brussele-Tchålerwè ki difine a costé des ancyinnes siderurdjikes oujhenes. Li canå vént d' Courcele, i passe ene mitan på Gochliye, pu i va å Rou, adonpwis i passe dzeu El Dochriye eyet po fini èç canå si hine e Sambe, e Dårmè.

Bwè[candjî | candjî l' côde wiki]


Teri[candjî | candjî l' côde wiki]
Miniauge.gifLoukîz a :Teris di Tchålerwè

Tchålerwè a sacwants teris. Èç veye esteut, avou li Borénaedje eyet Lidje e Walonreye, come d' efet on houyî bassén disk' a 'l fén do vintinme sieke. Les teris sont core des aires do davance bassén. Les teris sont sovint accessibe po tertos. Li Bwès do Cazier (Mårcinele) est 'l teri li pus kinoxhou dins 'l redjon po 's broûlaedje e 1956, u i gn' aveut sacwants houyeus d' oridjinne itålyinne.

Levêye[candjî | candjî l' côde wiki]

Plake di voye
Otorote[candjî | candjî l' côde wiki]
Ring[candjî | candjî l' côde wiki]
Nåcionale[candjî | candjî l' côde wiki]

Peuplåcion[candjî | candjî l' côde wiki]

Sorlon lès anêyes[candjî | candjî l' côde wiki]

Dispôy èl rebanaedjes dès comenes è 1977 :

1984 : 213.040[12]

1990 : 206.780[13]

1995 : 206.491[14]

2000 : 200.827[15]

2005 : 201.373[16]

2010 : 202.598[17]

2015 : 202.480[18]

2018 : 201.816[19]

Adjinçna[candjî | candjî l' côde wiki]

Dispårtaedje dal populåcion :[20]

Comeres : 98.474 (48,8% ; 2018)

Omes : 103.342 (51,2% ; 2018)

0-14 ans : 36.986 (2011)

15-64 ans : 133.960 (2011)

65 ey plu : 33.204 (2011)

Beldjes : 171.087 (84,8% ; 2018)

Urope : 19.493 (9,7% ; 2018)

Afrike : 7.187 (3,6% ; 2018)

Azeye : 3.434 (1,6% ; 2018)

Otes : 615 (0,3% ; 2018)

Istwere[candjî | candjî l' côde wiki]

Tchålerwè[21] a sti ahivé è 1666 par lès Bas Payis espagnols, èl no dål veye vént d'Carlos II ([FR] Charles II). Tchålerwè esteut ène novele fôrturesse conte lès francès ki vlaxhe s' adjîstrer è l' redjon. I gn' avént ddja kékes viyaedjes avint ki Tchålerwè sereut ahivé, come Dårmè ey Charnoy. Mont ey Nameur ki fouxhénxhe ddja ål trevén dål istwere, polént esse pus åjheymint raloyé avou èç novele fôrturesse. Èl adierça esteut d'ahouwer Brussele dès Francès.

Politike[candjî | candjî l' côde wiki]

Lisse dès borguimwaisses[candjî | candjî l' côde wiki]

Èl borguimwaisse d' asteure (2018-2024) est Paul Magnette[22]. Ancyinnmint, Jean-Claude Van Cauwenberg î a stî lontins mayeur (1983-2000). Vocial el lisse des borguimwaisses dispôy 1977[23], anêye do rebanaedjes dès comenes.

2018-2024[candjî | candjî l' côde wiki]

Coledje comunå[candjî | candjî l' côde wiki]

Dispårtaedje do coledje[24]
No Pårti Plaece è coledje comunå
Paul Magnette Pårti Sociålisse Borguimwaisse
Julie Patte Pårti Sociålisse Scabens ey scabenes
Éric Goffart C+
Xavier Desgain Ecolo
Françoise Daspremont Pårti Sociålisse
Mahmut Dogru Pårti Socialisse
Babette Jandrin Pårti Socialisse
Karim Chaïbaï Pårti Socialisse
Thomas Parmentier Pårti Socialisse
Laurence Leclercq Pårti Socialisse
Philippe Van Cauwenberghe Pårti Socialisse Prezidint då CPAS d'Tchålerwè

Politike dès Pus-vî

Consey comunå[candjî | candjî l' côde wiki]

Dispårtaedje dès ashidas[25]
No del pårti Nombe d'ashida

(= 51 å totå)

Pårti Sociålisse (PS) = 26
Pårti Bedje do Boutaedje (PTB) = 9
Mouvmint Rfômatrece

(MR)

= 6
C+ = 4
Ecolo = 3
DéFI = 2
Pårti do Peupe (PP) = 1

Politike herleme[candjî | candjî l' côde wiki]

E 2005 et 2006, n a yeu bråmint des disduts a cåze di måluzance des cwårs del comene (lodjmints sociås, evnd.).

Tuzance[candjî | candjî l' côde wiki]

Eglijhe Sint-På d'Mont-dzeu-Mårciene.

Literateure[candjî | candjî l' côde wiki]

  • Dupuis : Ç' est ène eplaidreye especialisse è binde d' imådjes. Ç' est l' ène dès cwate pus grandes eplaidreye po lès francès-cåzantes binde d' imådjes.
  • Li Pitit Spirou : Ç' est ène binde d' imådjes ki raconte èl vikance d' on gamén lomé Spirou.

Muzike[candjî | candjî l' côde wiki]

Tourisse[candjî | candjî l' côde wiki]

Spôrts[candjî | candjî l' côde wiki]

Miniauge.gifLoukîz a :https://www.charleroi.be/?q=node/4724&Docid=5586

Ekipes[candjî | candjî l' côde wiki]

Soce di baskete :

Soce di fotbale :

Soce di fotbale amerikin :

Soce di fotsal :

Estådes ey omnispôrt såles[candjî | candjî l' côde wiki]

Soce di fotbale:

Kimon transpoirt[candjî | candjî l' côde wiki]

Busse[candjî | candjî l' côde wiki]

Èl societé ki tchitche dès busses è Tchålerwè est 'l TEC. Padvant li ribanaedje do TEC li 1 di djanvî 2019. I gn' aveut ene seccion do TEC speciålmint po Tchålerwè eyet li , ki si fouxhe po les busses obén po 'l ledjir metro.

Ledjir metro[candjî | candjî l' côde wiki]

Miniauge.gifLoukîz a :Ledjir metro di Tchålerwè

Èl societé ki tchitche då ledjir metro è Tchålerwè est 'l TEC etou. I gn' a cwate lenes.[26]

Tram[candjî | candjî l' côde wiki]

I gn' aveut deus societé ki s' occupént des trams è Tchålerwè :

  • Li STIC : Èl tram rantoele do STIC esteut kinoxhou come èl rantoele des Vetes trams di Tchålerwè. Èç rantoele aveut egzistêye diska les anêyes 1970, cwand les busses les avént discandjî.
  • Les Vicinås : Èl tram rantoele esteut pus impôrtant ki li ci do STIC. Èl dierin vicinå tram di Tchålerwè aveut rôlé è avrî 1988. Les trams avént stî discandjî på les busses. Mins néren, les Vicinås avént core èl ledjir metro diska 1991, avou 'l "redjonalizåcion" des kimons transpoirts.

Asteure 'l société ki s' occupe då tram e Tchålerwè est 'l TEC. Èl seule lene då ledjir metro k' on pout waitî come ene lene då tram est li M3 : Gochliye - Djumet - Lodlinsåt - Dårmè (disk' al ståcion : Sacrêye-Dame)

Trén[candjî | candjî l' côde wiki]

Principåle ståcion[candjî | candjî l' côde wiki]

  • Tchålerwè-Nonne ([FR] Charleroi-Sud)

Pang (nén-principåle ståcion)[candjî | candjî l' côde wiki]

  • Couyet ([FR] Couillet)
  • Lodlinsåt ([FR] Lodelinsart)
  • El Ronsåt ([FR] Ransart)
  • El Rou-dlé-Tchålerwè ([FR] Roux ; Roux-lez-Charleroi)
  • Mårciene-Zone ([FR] Marchienne-Zone)
  • Tchålerwè-Wess ([FR] Charleroi-Ouest)

Hantijhe[candjî | candjî l' côde wiki]

Adjermelaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

È Tchålerwè[candjî | candjî l' côde wiki]

No dal veye Province/Redjon/... Payis
Casarano Lecce (Puglia) Itåleye
Himeji Kansai Djapon
Donetsk Donetsk Oucrinne
Pittsburgh Allegheny (Pennsylvaneye) Estats Unis

È pitits bans[candjî | candjî l' côde wiki]

Pitits bans (di Tchålerwè) No dal veye Province/Redjon/... Payis
Djumet Sint-Junien Hôte-Vienne (Novele-Aquitaine) France
Mårcinele Manoppello Pescara (Regione Abruzzo) Itåleye
Schramberg Freiburg (Baden-Württemberg) Almagne
Montgneye-so-Sambe Waldkirch Freiburg (Baden-Württemberg) Almagne
Sélestat Bå-Rhin (Alsace) France
Follonica Grosseto (Toscana) Itåleye

Veyes cheurs[candjî | candjî l' côde wiki]

Difoûtrinne hårdêye[candjî | candjî l' côde wiki]

Commons
I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou Tchålerwè .


Referinces ey sourdants[candjî | candjî l' côde wiki]

  1. Jean Germain, "Guide des gentilés : Les noms des habitants en Communauté Française de Belgique", PDF (pådje 31) (loukiî li 22 d' djanvî 2020)
  2. https://fr.wikipedia.org/wiki/Liste_des_codes_postaux_belges#6000%E2%80%936599_:_Province_de_Hainaut_(1)
  3. https://fr.wikipedia.org/wiki/Les_Bons_Villers
  4. https://fr.wikipedia.org/wiki/Fleurus
  5. https://fr.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2telet_(Belgique)
  6. https://fr.wikipedia.org/wiki/Gerpinnes
  7. https://fr.wikipedia.org/wiki/Ham-sur-Heure-Nalinnes
  8. https://fr.wikipedia.org/wiki/Montigny-le-Tilleul
  9. https://fr.wikipedia.org/wiki/Fontaine-l%E2%80%99%C3%89v%C3%AAque
  10. https://fr.wikipedia.org/wiki/Courcelles_(Belgique)
  11. https://fr.wikipedia.org/wiki/Pont-%C3%A0-Celles
  12. http://lapopulation.population.city/belgique/charleroi/
  13. http://lapopulation.population.city/belgique/charleroi/
  14. https://www.citypopulation.de/php/belgium-hainaut.php?cityid=52011
  15. https://www.citypopulation.de/php/belgium-hainaut.php?cityid=52011
  16. https://www.citypopulation.de/php/belgium-hainaut.php?cityid=52011
  17. https://www.citypopulation.de/php/belgium-hainaut.php?cityid=52011
  18. https://www.citypopulation.de/php/belgium-hainaut.php?cityid=52011
  19. https://www.citypopulation.de/php/belgium-hainaut.php?cityid=52011
  20. https://www.citypopulation.de/php/belgium-hainaut.php?cityid=52011
  21. http://www.charleroi-decouverte.be/pages/?id=412
  22. https://www.charleroi.be/composition-attributions-2019
  23. https://fr.wikipedia.org/wiki/Liste_des_bourgmestres_de_Charleroi#De_1977_%C3%A0_nos_jours
  24. https://www.charleroi.be/composition-attributions-2019
  25. https://www.charleroi.be/composition-du-conseil-communal
  26. https://www.infotec.be/fr-be/medeplacer/horaires/toutesleslignes.aspx?tec=TECCH
  27. https://www.openstreetmap.org/search?query=charleroi%2C%20pennsylvania#map=15/40.1382/-79.8994
  28. http://www.charleroi-decouverte.be/pages/index.php?id=422
Essegne del province
 
Province do Hinnot
Drapea del province

Ate: | Beleul | Bernissåt | Brujlete | Chieve | Elziele | Flôbek | Fraine-dilé-Anvegn

El Lovire: | Bince | L' Estene | Marlanwè

Mont: | Boussu | Colfontinne | Cwargnon | Djurbize | Doû | Framriye | Inzî | Kévi | Kievrin | Lens | Onele | Sint-Guilin  —  Moucron: | Cômene-Varneton

Sougniye: | Brinne | Chli | Inguî | Lissene | Manadje | El Rû | Les Scåssenes

Tchålerwè: | Åjhô-Préle | Les Bons Viyés | Courcele | Djerpene | Fårcene | Fleuru | Fontinne-l'-Eveke | Montniye-Tiyoû | Pont-a-Cele | Sinefe | El Tchapele | Tcheslet

Tornè: | Antweon | Bruniô | Cele | Leuze | Mont-de-l'-Enclus | Pêk | Perwé | Reme | Timpu

Twin: | Anderluwe | Biômont | Chevri-Rance | Chimai | Erkelene | Fritchapele | Han-Nålene | Lôbe | Miebe | Momgniye

Beldjike | Walonreye | Provinces


Essegne del veye
 
Rebanêye Comene di Tchålerwè
Héraldique Ville BE Charleroi.svg

Pitits bans: | Couyet | Dårmè | Djilî | Djumet | El Ronsåt | El Rou-dlé-Tchålerwè | Gochliye | Goutrou | Lodlinsåt | Mårciene | Mårcinele | Moncea-so-Sambe | Mont-dzeu-Mårciene | Montgneye-so-Sambe | Tchålerwè

Hamteas di Dårmè: | Brouchetere | Cinte
Hamteas di Djumet: | Agåjhe | Åjhlîs | Altrêye | Caijhete | Cwerele | Djarbos | Goyîssåt | Hamindes | Hegne | Houbwès | Lorinne | Målavêye | Spinoe | Ståcion | Tchåd-Moncea | Tchîf-leu | Tongue | Triyanoe | Trô
Hamteas di Gochliye | Areyopôle | Bwès-Lombu | Cinte | Fåbourg di Brussele | Sart-dilé-Moennes
Hamteas di Lodlinsåt: | Coûtchantrece | Bonnaire | Cinte | Gros-Fayi | Hamindes
Hamteas di Mårciene: | Aiwe d' Eure | Balonpré | Bougnou | Broyeu | Cartier | Coron | Coû Tôtô | El Dochriye | Èl Viyete | Estat | Guinguete | Les Fonds Clicote | Levantrece | Matadi | Ônes | Pont a Tchinne | Providance | Rivaedje | Tchenoe | Vî-Pont
Hamteas di Tchålerwè: | Basse-Veye | Brouchetere | Èl Viyete | Hôte-Veye | Mambour