Imprimreye

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Wiktionary-logo.svg

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "imprimreye", alez s' vey sol Wiccionaire

Èn imprimaedje da Guttenberg
Viyès presses
imprimreye éndjolike

L' imprimreye, c' est l' tecnike li rprodujhaedje di lives d' ene manire mecanike.

C' est eto eyet l' måjhon la k' on-z imprime les lives, eyet l' cwårtî economike a vey avou cist ovraedje la.

Istwere[candjî | candjî l' côde wiki]

Divant Gutenberg[candjî | candjî l' côde wiki]

Divant Gutenberk, gn aveut ddja di l’ imprimaedje pa blok di letes, totsu bén el Chine k’ e l’ Urope. Gutenberg va diswalper cwate ponts do sistinme d’ imprimaedje, po l’ rinde capåbe di produre des contrumasses di lives so waire di tins, et avou on bon rzultat.

L’ imprimaedje pa blok di letes esteut cnoxhou el Chine dispu al boune 868 (l’ anêye k’ on a rtrové li prumî live imprimé. Mins les letes divént esse schavêyes dins l’ bwès. On pleut produre bråmint d’ egzimplaires d’ on metou live, mins nén des peclêyes di lives.

Des progrès par après, ça a stî les caracteres e taexhon (cûte tere) mins ces-ci sont cazuwels, et après sacants lives, li cwålité di l’ imprima baxhe pår.

Dispu l’ 15inme sieke, les Coreyins avént ddja on sistinme d’ imprimaedje avou des caracteres di fier. L' imprimreye a stî bråmint amidrêye pa Johannes Gutenberg (on dit sovint k' c' est lu k' l' a-st edvinté). Li prumî live foirt rilomé imprimé avou les usteyes da Gutenberg, ci fourit li Bibe da Gutenberg.

Amidraedjes da Gutenberg[candjî | candjî l' côde wiki]

Gn a cwate mwaisses ponts dins l’ imprimreye modiene :

  • des letes rissaetchåves et on sistinme po les agritchîs stocaesmint so on sopoirt.
  • ene presse ki fwait djonde les letes avou l’ sopoirt do scrijhaedje
  • ene boune intche
  • on bonmartchî sopoirt do scrijhaedje : li papî lu-minme (divant c’ esteut do påtchmint)

Gutenberk amidra tchaeke di ces cwate ponts la, po-z aveur on rade produjhaedje di bråmint des lives di boune tinowe. [1]

Après Gutenberg[candjî | candjî l' côde wiki]

L' imprimreye si va stramer tocosté. Les machines divnèt todi pus pouxhantes.

Ci n' est ki dins les anêyes 1990 ki les imprimeuses éndjolikes vont divni les seules eployeyes tatavå l' Daegne.

Efets diléreces di l' imprimreye[candjî | candjî l' côde wiki]

Diswalpaedje del civilizåcion[candjî | candjî l' côde wiki]

E 13inme sieke, les Chinwès estént bråmint pus avancîs ki les Uropeyins. L' Urope ni va divni li cinte do diswalpaedje del djin k' a pårti do 16inme sieke, et i shonne ki c' est gråce å spårdaedjes des lives ki n' esta possibe k' avou des toplin des imprimreyes tocosté. [2]

Rifondaedje des langues[candjî | candjî l' côde wiki]

Sacwants lingaedjes ont polou esse rifondous avou l' arivêye di l' imprimreye. Dins ç' tchena la, on mete sovint l' almand, pal voye di l' eplaidaedje del Bibe dins çou ki s' va lomer hôt almand.

Sifwaitmint, on vout k' l' inglès åye sitî ehåyî pa èn imprimeu d' Londe lomé Claxton.

Hårdêye difoûtrinne[candjî | candjî l' côde wiki]

Sourdants[candjî | candjî l' côde wiki]

Commons
I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou l' imprimreye .
  1. Michael Hart; «Djivêye Michael Hart des rlomêyès djins di l' Istwere» p. 72-76
  2. sorlon l' corwaitaedje da Michael Hart, come cial ådzeu.