Papî

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Wiktionary-logo.svg

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "papî", alez s' vey sol Wiccionaire

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "Papî", loukîz cial
Stack of Copy Paper.jpg

Li papî, c' est ene matire fwaite avou del pape di bwès, po scrire dissu.

Istwere[candjî | candjî l' côde wiki]

Divant l' papî, les scrijhaedjes estént fwaits so do påtchmint, çou ki rvineut bråmint pus tchir ki l’ papî. Il aveut replaecî l’ papirûsse des Greks et des Romins.

C' est on siervant d' èn impreur chinwès, Tchay Loun, k' a-st edvinté l' papî e-n on trevén a tchvå sol prumî et l' deujhinme sieke après Djezus-Cri.

Li tecnike a stî wårdêye sicrete des siekes et des rassiekes å long. Ci n' est k' diviè l' an 1000 ki des martchands arabes li hapît, et cmincî a-z è fabriker dins leus payis.

Li produjhaedje di papî kiminça el Chine e 2inme sieke, et kékes siekes pus tård, les Chinwès esportént do papî dins tote l’ Azeye.

E 751, les Arabes apicît des fabricants d’ papî, et aprindît kimint l’ fabriker. Gn ourit adon des fabrikes di papî a Samarcande et a Bagdade. Li tecnike si spårda pitchote a midjote dins l’ monde arabe. Les Uropeyins l’ aprindît des Arabes e 12inme sieke.

Li progrès el Chine fourît pus grands k’ e l’ Urope tot l’ prumî meynaire. Les scrîts da Marco Polo mostrèt ki, e 13inme sieke, les Chinwès estént bråmint pus avancîs ki les Uropeyins. Metans, on doet ås Chinwès l’ edvincion del boussole, del poure ås canons et l’ imprimreye sémpe pa blok di letes.

I shonne ki c' est l' mwaistrijhe do papî ki dna on meyeu diswalpaedje del civilizåcion, aprume el Chine, adon-pwis dins l' monde arabe, termetant ki l' Urope esteut foirt erirêye. Ele ni s' ratrapa ki cwand ele sipårda l' imprimreye, e 15inme sieke.[1]

Prumire tecnike chinwesse di fjhaedje do papî[candjî | candjî l' côde wiki]

Sôres di papîs[candjî | candjî l' côde wiki]

Alouwaedje di papî[candjî | candjî l' côde wiki]

L' alouwaedje di papî a beacôp crexhou e 20inme sieke, a cåze do diswalpaedje des administråcions et des scoles.

Li passaedje massif a l' infôrmatike a pårti des anêyes 1990 n' a waire fwait discrexhe l' alouwaedje di papî, ca il a permetou on pus grand comiece.

Hårdêye difoûtrinne[candjî | candjî l' côde wiki]

papî sol pris do papî (e 1995) (so l' Aberteke)

Sourdants[candjî | candjî l' côde wiki]

Commons
I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou l' papî .
  1. sorlon l' corwaitaedje da Michael Hart; waitîz al pådje di s' live «Djivêye Michael Hart des rlomêyès djins di l' Istwere»