Jean Haust

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri
(diviè 1935)

Jean Haust (10 di fevrî 1868 - 24 di nôvimbe 1946) fourit-st onk des pus grands rcwereus sol walon k' i gn euxhe avou. I pout esse riwaitî come li pere des studiaedjes modienes sol walon, poy k' i scrijha 297 papîs u lives sincieus so ci lingaedje la.

Biyografeye[candjî | candjî l' côde wiki]

Loukîz cial si biyografeye e francès

I skepia a Vervî, la k' il a-st oyou l' walon sol rowe, des gaméns di si ådje, ca ses parints nel djåzént nén.

Sicrijhaedjes[candjî | candjî l' côde wiki]

Si mwaisse-ouve, "le dialecte wallon de Liège", a parexhou e troes bokets:

Il a eto scrît des motlîs :

Il a splitchî, avou, sacwants ôtes costés do lingaedje walon, inte di zels:

Come eplaideu[candjî | candjî l' côde wiki]

I va eplaidî des lives tot les corwaitant miersipepieuzmint:

Metans des vîs scrijhaedjes e walon do 17inme et 18inme sieke :

Mins eto des scrijheus di s' tins, come :

Come etimolodjisse[candjî | candjî l' côde wiki]

Tot rcwerant après les mots walons, les cis des scrijhaedjes et les cis des cåzeus, il asprouve, a tot côp bon, di trover leu-z etimolodjeye, on mestî k' el va fé préjhî long et lådje come on fén cnoxheu del diyalectolodjeye del Bijhe do dominne galo-roman.

Tantea k' on lyi ofrixh li tcheyire di diyalectolodjeye romane (askepieye por lu) a l' univiersité d' Lidje (1921-1938), ki va siervi d' modele po les ôtès univiersités.

Portant, end a des cis, come Robert Grafé k' ont rilevé sacwants flotches dins les etimolodjeyes da Haust. Il aveut sovint ptchî di vey on sourdant tîxhon k' on sourdant latén.

Come enondeu di nouzomes ricweraedjes[candjî | candjî l' côde wiki]

C' est Haust k' a-st enondé deus nouzomes tchantîs:

Haust come enondeu d' soces[candjî | candjî l' côde wiki]

A bråmint fwait po mete so pîs li soce "les Amis de nos dialectes", po sayî di rashonner tos des waloneus ki boutént tchaeke di s' costé; mins ki dmorént a Brusselle: M. Moreau , M. Marchal eyet J.A Dupont et Jules Herbillon. I fourit eto on fel poûssant po l' askepiaedje del rivowe "les dialectes belgo-romans" kel prumî limero, ci fourit e prumî troemoes 1937.

Corwaitaedje di l' ouve da Djan Haust[candjî | candjî l' côde wiki]

Deus grandès cwålités uminnes da Djan Haust: èn nén todi dire åmen ås cis k' ont scrît ene sacwè divant lu, et tni do cas des cåzeu(se)s ki lyi evoyént des racsegnes so l' walon d' ene sadju ­­— ses temons —, et todi citer leu no. Sins rovyî l' leyî padrî lu ene peclêye di shuveus(es) k' alént continouwer s' bouye.

Li flåwisté di l' ouve da Haust, k' aléve esse li cene di tos les waloneus å 20inme sieke, ça a stî di n' nén s' ocuper do tot do fé rcåzer et raprinde li walon, et di nel nén rwaitî come on lingaedje (i n' eploye dins ses scrîts fok les mots patois et dialecte).

Lu-minme nel djåzéve nén, ni avou ses aidants, ni avou les ptitès djins k' il aléve rescontrer a håre et hote.

Sacwants covietes di ses lives[candjî | candjî l' côde wiki]

Difoûtrinne hårdêye[candjî | candjî l' côde wiki]