Fawene
Li fawene u fawinete[1], c' est on bascolidî, di grandeur emîtrinne pol famile[2], avou on foncé brun poyaedje ey ene blanke bavrete.
Sincieus no d' l' indje : Martes foina
apiceye å cepe
rimetowe mierlongue al tere
epayeye
li minme, ki l' poy a rossi
Spårdaedje
[candjî | candjî l’ côde wiki]
End a e l' Urope (apus k' e Rweyåme Uni ey e l' Escandinaveye. End a eto e l' Tourkeye ey e l' Mîtrinne Azeye.
End a pont e l' Afrike bijhrece.
Discrijhaedje
[candjî | candjî l’ côde wiki]C' est ene biesse di deus kilos, avou on brune poy, pus clair u pus foncé. Elle a ene lådje dobe blanke bavrete.
Vicaedje
[candjî | candjî l’ côde wiki]Ele vike purade dilé les måjhons, dins les rotches u les cårires (årvier do mårtea ki vike dins les faws).[3]
Dins les måjhons, ele sait griper ås meurs, et mousse voltî dins les gurnîs et dzo les toets, inte les schayes (u les panes) et l' plafond do gurnî u des ravalêyes. Ele î distrût l' izolåcion (linne di veule).
Ele mousse dins les otos, et rawyî les cåbes di cawoutchou.
Ele pout stronner des poyes, mins nén les cenes ki sont dilé s' djîsse, ki n' plèt må, zeles.[4]
Lûte disconte les fawenes ki dmorèt dins les måjhons
[candjî | candjî l’ côde wiki]
On pout mete do vinaigue divant l' trô d' intrêye. Udon li ristoper avou on papî trimpé dins d' l' aiwe di djavel. Si ele boute li papî foû, c' est k' elle a rexhou. Ça fwait k' on sait ristoper si intrêye sins l' reclôre ådvins.
On l' sait apicî avou ene boesse ås fawenes. Mins, e l' Walonreye, c' est ene indje waeranteye. Si on l' atrape, el fåt aler rmete dins ene plaece k' elle î sait dmorer (cårires, rotches), lon des viyaedjes.
tchet egayolé dins ene boesse ås fawenes
