Bedots

Èn årtike di Wikipedia.

Les bedots u ovrins u motons, c' est on no po djåzer del biesse k' on lome sincieuzmint Ovis aries, et ki, dins l' lingaedje corant, a on diferin no, sorlon si ådje eyet si seke :

• "berbis" po les frumeles k' ont ddja agnlé.
• "berå" u "bazin" po les måyes ki plèt siervi.
• "oviete" u "bedêye" po les frumeles ki vont divni des berbis (di 6 moes disk' å prumî agnlaedje). Les måyes del minme ådje sont lomés les "antneas".
• "agnea" po les djonnes nén co spanis. S' i gn a deus, on dit d' tchaeke ene "djermale". Cwand i sont pus grands, u s' i gn a d' totes les ådjes, on dit les "bedots".

Les bedots sont-st aclevés dins des bedjreyes. Li ci et l' cene ki les moennèt paxhî sont lomés berdjî et bedjresse.

Alez s' vey e splitchant motî po des linwincieusès racsegnes so les mots "bedot", "ovrin", "moton", "berdjî" et "bedjreye".

Ådvins 1 Mopliyaedje 2 Raeces 3 Aclevaedje des bedots el Walonreye 4 Aclevaedje des bedots sol Daegne etire 5 Li bedot dins les rlidjons 6 Li bedot come biesse sayrece 7 Hårdêye divintrinne

[candjî] Mopliyaedje

Normåldimint, li berbis va a berå on côp l' an, å moumint k' les djoûs kiminçnut a discrexhe. Come les vatches, l' esminçaedje ni deure ki deus sgondes.

Li berbis va cink moes. Ele agnlêye onk, deus u disk' a troes cwate agneas, a l' assulon des raeces. I vont teter troes cwate moes. Come ele n' a k' deus tetes, i fåt nouri les troejhinmes agneas al botaye.

Les ovietes polèt ddja aler a berå a 12-15 moes.

[candjî] Raeces

• Årdinwès
• Texel : agnlêye tårdowmint (e moes d' måss)
• Suffolk : timprou agnlaedje (e moes d' djanvî)

[candjî] Aclevaedje des bedots el Walonreye

Il a bråmint discrexhou å cmince do 20inme sieke, cwans li scole a divnou oblidjeye. Ca c' sesteut sovint les efants k' alént moenner les berbis å tchamps u (pus vî) dins les bwès.

Asteure, c' est purade des ptits avlevaedjes, bråmint come pasmint d' tins. E 2007, gn aveut 50.000 berbis, et 5600 acleveus. Ça fwait des tropeas di moens ki 10 berbis pa berdjî.

[candjî] Aclevaedje des bedots sol Daegne etire

Li bedot s' acleve dins bråmint des payis, des froeds payis Iyes Ferowé disk' å setch payis (Afrike bijhrece). I vike eto voltî dins les montinnes.

I n' sait sopoirter les payis tropicås, di cåze del crouweur ki dmeure dins l' linne, et amoenner totes sôres di maladeyes. Mins il î vike cwand minme sacwantès raeces sins linne.

[candjî] Li bedot dins les rlidjons

Les Djwifs ont ene dujhance di touwer on bedot a Påke. L' uzance a stî rprinjhe pa les crustins (a Påke eto) et pa les Muzulmans fiesse do bedot.

[candjî] Li bedot come biesse sayrece

C' est avou on bedot k' on-z a adiercî l' prumî clonaedje di grossès biesses. Li clonêye bedêye fourit lomêye "Dolly".

[candjî] Hårdêye divintrinne

• Maladeyes des bedots