Bire

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri
Botaye d' "Achoufe", et vere di "Viyé"

Del bire, c' est ene abwesson avou 2 a 12 digrés d' alcol divins, fwaite avou do oidje (et kécfeye des ôtès dinrêyes), sovint divnou do brå, do souke, do houbion, et des yesses.

Disk' e 20inme sieke, li bire esteut fwaite dins des ptitès bressenes di viyaedje. Adon-pwis, ça a divnou des todi pus grossès oujhenes. Mins gn a todi des ptits bresseus totavå l' Walonreye, sovint po leu plaijhi.

Li bresreye, c' est ene des grandès industreyes alimintaires di Walonreye, ey eto del Flande, di Holande, d' Almagne, di Tchekeye. Onk des pus grands bresseus sol Daegne, c' est Inbev, ki provént d' ene bressene walone li Djoupiyire ey ene flaminde (Stella-Artois) ki s' ont coplé a ene birreye do Braezi.

Fabricaedje del bire[candjî]

Miniauge.gifLoukîz a : Fabricaedje del bire

Gn a 4 termenes dins l' fabricåcion del bire :

  • li bråjhaedje : aprestaedje do brå
  • li bressaedje : maxhaedje do brå a l' aiwe ki va divni del bire; tchåfaedje et rafroedixhaedje.
  • li levaedje : cwand on-z a metou les yesses.
  • li tiraedje et l' metaedje e botayes.

Rindjmint des sôres di di bire[candjî]

sorlon l' coleur[candjî]

(les Walons sont, avou les Rûsses, onk des råles peupes a rindjî les bires d' après l' coleur, purade ki d' après l' manire di les fabriker)

  • Les blankes: des foirt clairès bires, metans, li blanke Cînè, Li Blanke di Nameur, li blanke d' Ougåre.
  • Les claires (e F. blonde): Stella, Djoupeyire, Maes.
  • Les rossetes: (foirt corantes e l' Inglutere, dins les pubs): les bires di måjhone, metans, li frinnete.
  • Les brunes: metans, li Cînè brune.
  • Les noeres: li faro, les bires d' abeyes.

sorlon l' metôde di fabricaedje[candjî]

  • pale ale
  • ale
  • ginger
  • ...

sorlon l' gosse[candjî]

  • les sucrêyes.
  • les seures.

sorlon l' uzaedje[candjî]

  • bire di måjhone.
  • bire di cåbaret.

sorlon l' foice[candjî]

  • les bires di tåve (2 a 6 dgrés d' alcol)
  • les bires ôrdinaires (7 digrés d' alcol)
  • les espôrts : (9 digrés d' alcol)
  • les foitès bires (11 a 12 digrés).: totes les bires d' abeye.
Etikete del "Pirreye di Lîssin"

åÇÅ== Sacwantès sôres di bires k' on trove el Walonreye ==

Did divinltins[candjî]

Ki s' vindèt co asteure[candjî]

L' Ampounete, ene bire ås ampounes (rodjès amonnes)

clairès bires[candjî]

Bires d' abeyes[candjî]

Trapisses[candjî]
Ôtes bires d' abeyes[candjî]

Bires ås frûtaedjes[candjî]

Li bire del Poye, one bire di måjhone prodûte a Limlete

Ôtès bires di ptitès bressenes[candjî]

  • Saizon (Tchålerwè)
  • Achoufe (e F. La Chouffe): rossete bire di 8 digrés, vindowe e botayes di 75 cl, bresseye e l' Årdene, a Achoufe (Oufalijhe)
  • Li Pirreye di Lîssin (Pîr'rêye di Lîcint) (bire a 9 digrés, bressêye a Lîssin).

Les bires di måjhone[candjî]

Dinltins, gn aveut bråmint des måjhones ki fjhént leu bire.

Documints e walon sol bire[candjî]

Hårdêyes difoûtrinnes[candjî]